انجام كارهاى كشاورزى به دهقانان كمك مىكردند ، آب ، بذر ، ابزار كشاورزى ، وسائل حمل و نقل ، را براى دهقانان تأمين مىكردند ، البته پيش از اين ، دهقانان اين گونه نيازمندى - هايشان را ضمن شرايط اسارتبارى از مالكان مىگرفتند . شركتهاى تعاونى همچنين موظف به نگهدارى و حملونقل محصولات كشاورزى بودند ، اينان بايستى ، كود شيميائى و سم براى دفع آفات نباتى ، كالاهاى مورد ضرورت اوليه ، مواد سوختنى ، خواربار و لوازم صنعتى و غيره براى دهقانان تهيه مىكردند . اعتبارها و وامهائى را با تخفيف به اعضاى شركت كه بدهى داشتند واگذار مىكردند .
شركتهاى تعاونى روستائى تازه به سال 1963 سازمان يافتند و مشغول كار شدند .
هر شركت امور چند روستا را اداره مىكرد . در ماه مه 1975 شركتهاى تعاونى روستائى در 44 هزار روستا از 66 هزار روستاى موجود در سرتاسر ايران فعاليت داشتند . جمع شركت - هاى تعاونى به بيش از 2800 بالغ شد ؛ اين شركتها رويهمرفته 5 / 2 ميليون عضو داشتند .
براى ادارهء فعاليت شركتهاى تعاونى ، در تهران سازمان مركزى شركتهاى تعاونى تأسيس گرديد ، بهطوركلى ادارهء اين شركتها را وزارت كشاورزى و تعاونىهاى روستائى به دست داشت .
هريك از شركتهاى تعاونى را هيئت مديرهاى اداره مىكرد ، اعضاى اين هيئت معمولا از ميان دهقانان مرفه ، توانگر و متنفذ روستاها برگزيده مىشدند . خود اينها صاحب مقدار زيادى زمين ، ابزار كشاورزى ، آسياب و غيره بودند و براى كشت زمين - هايشان از كارگر مزدور بهره مىبردند ، كدخدايان و خويشاوندانشان بهعنوان مديران اين شركت برگزيده مىشدند .
مهمترين وظيفه شركتهاى تعاونى واگذارى وام نقدى و اعتبار به اعضاى شركت بود . در آغاز اصلاحات ارضى ، پيش از اكتبر 1973 شركتهاى تعاونى در سرتاسر ايران رويهمرفته وامى به مبلغ 47 ميليارد ريال به اعضايشان واگذار كردند . اين شركتها هم به نوبه خود از بانك كشاورزى و ساير بانكهاى دولتى وام مىگرفتند .
گذشته از واگذارى وام پولى به اعضا ، شركتهاى تعاونى ، بهويژه روستاهائيكه نزديك شهرها بودند ، فروش محصولات كشاورزى را به اعضاى شركت واگذار مىكردند ، اين كار شركتهاى تعاونى براى دهقانان بسيار سودمند بود ، چون آنها را از گير دلالان ، واسطهها و محتكران مىرهانيد .
بسيارى از شركتهاى تعاونى بر مبناى اعتباراتى كه از بنگاههاى مالى دريافت مىكردند ، چاههاى عميق و نيمه عميق براى آبيارى حفر ، يا قناتهاى آبيارى را تعمير
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 589
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٥٨٩