را بهروى كشتزارهاى دهقانان بستند ، ساختمانهاى اربابى را ويران كردند ، ماشينهاى كشاورزى را از كار انداختند و اعلام داشتند آنها را جمعآورى خواهند كرد ، تا زمين - هاى اضافىشان را نگاهدارند .
از لحاظ مالى دشواريهائى جدى براى اجراى قانون اصلاحات ارضى پديد آمد . به منظور تأمين مالى قانون اصلاحات ارضى كه در 27 ژانويه صادر شد و با تصويب اصول اصلاحات مصوبه در همهپرسى ژانويه 1963 ، فروش كارخانجات دولتى در نظر گرفته شد .
اما به اين زوديها تحقق فروش كارخانجات دولتى و به دست آوردن پول ميسر نبود تا دولت بهاى املاك اضافى مالكان بزرگ را بپردازد .
اصلاحات ارضى به كندى انجام گرفت ، و در زمان معين شده عملى نگرديد . بنا بود اجراى مرحله اول اصلاحات ارضى در 22 سپتامبر 1963 پايان يابد . اما سالها بهطول انجاميد .
در پايان مارس 1969 ، اين قانون 15320 روستا و 798 قطعه زمين زراعتى را دربر - گرفت ، اين زمينها به 6 / 646 هزار خانواده دهقان كه تقريبا شامل 20 % تمام خانواده - هاى دهقانى بودند داده شد . اما دربارهء اقدامهائى كه بهمنظور اجراى مرحله دوم اصلاحات ارضى در نظر گرفته شده بود ، اكثريت قريب به اتفاق مالكان متوسط و كوچك ترجيح دادند كه زمينهايشان را به اجاره دهقانان اجارهكار بدهند . در آغاز 1969 طبق مدارك رسمى دولت ايران بيش از 1244 خانواده دهقان كه تقريبا 40 % تمام خانوادههاى روستائى را تشكيل مىدادند ، روى زمينهاى مالكان بهعنوان اجارهكار به كار پرداختند ، شرايط پرداخت اجاره طبق همان سنتهاى نيمه فئودالى مبنى بر تقسيم 5 سهمى محصول به نسبت صاحب بودن زمين ، آب ، بذر ، دام كارگر ، نيروى كار دهقان ( مزارعه ) ، بود تنها تفاوت وضع فعلى دهقانان نسبت به پيش از اصلاحات ارضى آن بود كه هماكنون دهقانان اجارهكار از تسليم جنس اضافى به ارباب ( عوارض ) معاف شدند . باقى دهقانان ( تقريبا 40 % كل خانوادههاى دهقانى ) در رديف خوشنشينها قرار داشتند ، اينان جزو كشاورزان ثابت بهشمار نمىآمدند و روى املاك ديگران بهعنوان كارگر كشاورزى يا مزدور كار مىكردند و ضمن اصلاحات ارضى از گرفتن سهم زمين و حتى سهم دهقانى طبق سنتهاى پيش از انجام اصلاحات ، محروم شدند .
اين گونه پيش از آغاز 1969 اصلاحات ارضى ، در وضع اكثريت قريب به اتفاق دهقانان دگرگونىاى پديد نياورد - روابط نيمه فئودالى قديمى در قسمت مهمى از روستاهاى كشور همانگونه مانند پيش حكمفرما بود .
درعينحال زمامداران حاكم و دولت ايران بارها از ميان رفتن فئوداليسم را در ايران اعلام داشتند حال آنكه اوضاع عينى خلاف ادعاهاى آنها را ثابت مىكرد .
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 586
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٥٨٦