و سهم دهقان از محصول . در اين متمم لغو وظايف دهقانان در تحويل جنس اضافه بر بهره مالكانه ( عوارض ) به مالك قيد گرديد .
در تابستان 1964 بررسىهائى بهمنظور اجراى قانون اصلاحات ارضى انجام گرفت .
ضمن اين بررسىها حداكثر مساحت زمينهاى اربابىاى كه بدون استفاده از ماشين و كارگر مزدور زراعت مىشدند ، با در نظر گرفتن شرايط اقليمى ، حاصلخيزى زمينها و وجود تأسيسات آبيارى ، تعيين گرديد . براى زمينهاى برنجكارى گيلان و مازندران حداكثر زمينهاى اربابى 20 هكتار ؛ براى شهر تهران مانند ورامين ، دماوند ، رى ، شميران 30 هكتار و براى مناطق ديگر اين شهرستانها 70 هكتار ؛ براى حومهء مراكز استانها به استثناى كرمان ، سنندج و زاهدان 70 هكتار ؛ براى شهرستانهاى گرگان ، گنبد قابوس ، دشت مغان و زمين - هائيكه در گيلان و مازندران زير كشت برنج نبودند ، 40 هكتار ؛ براى خوزستان ، بلوچستان و سيستان 150 هكتار و براى مناطق ديگر كشور 100 هكتار معين شد .
ضمن متمم قانون اصلاحات ارضى مقرراتى براى املاك وقف در نظر گرفته شد ، بهطور كلى املاك وقف دوگونه بودند يكى املاك وقف عمومى و ديگرى املاك وقف خصوصى .
از آنجاكه در حقوق اسلامى خريد و فروش املاك وقف عمومى ممنوع بود ، بنابراين زمين - هاى وقف عمومى بايستى به مدت 99 سال به اجارهء دهقانانى كه روى آنها كار مىكردند ، داده مىشد . اجارهبهاى زمينهاى وقف عمومى بايستى نقدا پرداخت مىگرديد و دربارهء تعيين ميزان اجارهبها بايستى هر 5 سال يكبار تجديدنظر مىشد . زمينهاى وقف خصوصى بايستى از سوى دولت خريدارى مىگرديد و پس از آن با اقساط به دهقانانى كه در شركت - هاى تعاونى شركت داشتند ، فروخته مىشد . پولى كه بابت فروش اين زمينها وصول مىگرديد ، بايستى به صاحب زمين موقوفه پرداخت مىشد . اينگونه زمينها حتى ممكن بود بر مبناى شرايط نامبرده بالا ، 30 ساله به اجاره دهقانان واگذار گردد .
در متمم قانون اصلاحات ارضى موعد پرداخت بها از سوى دولت به مالكان تغيير كرد و بسته به مساحت زمينهائيكه از آنها گرفته شده بود ، بهجاى 10 سال ، 15 سال تعيين گرديد .
ضمن بررسى اجراى قانون اصلاحات ارضى حتى پيشبينى شد كه در روستاها شركت - هاى سهامى توليدى كشاورزى مركب از مالكان و دهقانان تشكيل شود . سود اين شركتها بايستى به نسبت سهام ميان سهامداران تقسيم مىگرديد ، اما مقدار سهام در اين شركتها ، بسته به مساحت زمين زير كشت و شرايط ديگر توليد كشاورزى ، از قبيل آب ، بذر ، دام كارگر ، مزد كارگر كه اعضاى شركت عرضه مىداشتند ، بود . دهقانانيكه روى زمينهاى روستا كار مىكردند ، بايستى به شركت سهامى كشاورزى مىپيوستند . كارهاى اين شركتهاى سهامى
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 583
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٥٨٣