آغاز سالهاى 60 ، واردات ايران تقريبا 5 برابر بيشتر از صادراتش بود . انگيزهء اين نارسائى ويرانكنندهء اقتصاد ايران در زمينه بازرگانى خارجى آن بود كه دولت ايران در زمينهء بازرگانى خارجى دربست در اختيار دولتهاى امپرياليستى غربى قرار گرفت و سياست بازرگانى خود را طبق تمايلات آنها توجيه مىكرد . موقعيت مسلط را در بازرگانى خارجى ايران ، آلمان غربى ، امريكا ، انگلستان و ژاپن در دست داشتند . بازرگانى ايران با اتحاد شوروى و كشورهاى سوسياليستى ديگر ، اهميت چندانى در روند تجارت ايران نداشت و منحصر به صادر كردن ناچيز كالاهاى سنتى ايران به اين كشورها بود .
مهمترين اقلام صادراتى ايران منحصر به محصولات كشاورزى ( خشكبار ، پنبه ، پشم ، پوست ) ، و حتى قالى بود . اقلام وارداتى ايران شامل وسائل حملونقل ، مقدار زيادى اتومبيل سوارى ، و حتى فرآوردههاى آهنى و فولادى ، موتورها و ماشينآلات برقى ، ازجمله مقدار زيادى يخچال ، تلويزيون ، راديو ، پارچه ، شكر ، چاى ، كالاهاى شيميائى و داروئى ، بودند . هجوم كالاهاى خارجى به ايران مانع پيشرفت صنايع و اقتصاد مردمى در ايران گرديد ، ورود مقدار فراوانى از كالاهاى لوكس و بىمصرف فقط مىتوانست خواسته - هاى گروه محدودى از چهرههاى پولدار و مرفه مردم كشور را تأمين كند و اينان را خشنود گرداند . توليد قسمت مهم از كالاهاى وارداتى ، در كارخانههاى ايران امكان داشت ، مثلا پارچههاى پنبهاى و پشمى از آن جمله بودند . بايد يادآورى كرد نسبت بهاى عادلانه كالاهاى وارداتى و صادراتى به زيان ايران كاملا متفاوت بود . بهاى كالاهاى وارداتى بارها بيشتر از كالاهاى صادره از ايران برآورد مىشد . اين چگونگى تأثير نامطلوبى در بازرگانى ايران با كشورهاى سرمايهدارى از لحاظ پيشرفت اقتصاد ملى اين كشور داشت . مثلا روزنامه « آسيا » در 24 نوامبر 1958 نوشت « واردات بىبندوبار كالا به ايران ، اقتصاد كشور را فلج كرده است » .
صنعت و كشاورزى ايران
در پايان سالهاى 50 ايران همانگونه كشورى بسيار عقبافتاده و كمرشد باقى ماند .
در زمينهء سطح مصرف كالاهاى صنعتى به نسبت سرانه ، ايران نهتنها از كشورهاى پيشرفته ، بلكه از كشورهاى همسايهاش مثلا عراق و تركيه ، عقبتر بود ، صنايع كشور ، بهطور عمده در سطح كارهاى سبك مثلا تهيه مواد خام كشاورزى قرار داشت و منحصر به كارگاه - هاى بسيار كوچك با كارگران بسيار كم بود ، اين كارگاهها از نظر فنى بسيار عقبافتاده بودند ، تأسيسات صنايع سنگين و فلزگذارى وجود نداشت و در همه رشتههاى صنايع ركود