مىگرفت . در ماه مه 1958 مجلس قراردادى با شرايط مشابه را با كمپانى امريكائى « پان امريكن پتروليوم كورپوريشن » تصويب كرد كه منطقهء مورد بهرهبردارى اين كمپانى 16 هزار كيلومتر مربع مساحت داشت . در 29 ژوئن 1958 مجلس قرارداد ميان شركت ملى نفت و كمپانى كانادائى « سپفاير پترليوم لميتيد » را تصويب كرد ، بهموجب اين قرارداد كمپانى نامبرده حق بهرهبردارى نفت در 2 منطقه اطراف خليج عمان ، رويهمرفته به مساحت هزار كيلومتر مربع را به دست آورد .
در پايان 1955 قانون ويژهاى به تصويب رسيد كه بهموجب آن سرمايهگذارى خصوصى خارجيان در ايران تشويق مىشد . ضمن اين قانون شرايط سرمايهگذاريهاى خارجى در ايران با سرمايهگذارى داخلى ايران همسان بود . دولت ايران تأسيسات وابسته به سرمايههاى خارجى را در صورتى كه ملى مىشدند ، تضمين كرد . صاحبان سرمايههاى خارجى مىتوانستند هر اندازه كه بخواهند سرمايه يا سودشان را بخارج صادر كنند . در نيمه سال 1957 قانون ويژهاى وضع شد كه بهموجب آن امنيت سرمايهگذاران خصوصى امريكائى تضمين مىشد . در ايران شمارهء بىشمارى از شعبات شركتها و بنگاههاى ساختمانى ، نفتى ، بافندگى و كشاورزى خارجى آغاز به كار كردند . مجلهء « تهران مصور » چاپ تهران خبر داد كه در نيمه سال 1958 در ايران نمايندگيهاى 1048 كمپانى خارجى در رشتههاى گوناگون سرگرم كارند كه ازجمله آنها 220 شركت امريكائى ، 285 شركت انگليسى ، 151 شركت آلمان غربى ، 160 شركت فرانسوى ، 53 شركت ژاپونى ، 40 شركت سوئدى و غيره مىباشند .
مجله يادآورى كرد كه اين شركتها كليد اقتصاد ايران را در دست دارند و ساليانه بيش از 100 ميليون ليره استرلينگ سرمايه از ايران خارج مىكنند . طبق برآورد مجله « زندگى بينالمللى » جمع مبلغى كه در سال 1959 در رشتههاى گوناگون فعاليتهاى امپرياليستها از ايران عايد شده بالغ بر يك ميليارد دلار ، يعنى تقريبا به ازاى هريك نفر ايرانى 50 دلار بوده است ، بايد در نظر گرفت كه در آن سال درآمد ملى سرانه هر ايرانى فقط 150 دلار بوده است .
به سال 1958 قانون محدوديت بانكهاى خارجى در ايران لغو شد . پس از آن بانك - داران امريكائى با كمك سرمايههاى ايرانى ، تأسيس بانكهائى را در تهران سازمان دادند .
بانك توسعه صنعتى و معادن كه به سال 1959 تأسيس شد در اصل با سرمايههاى ايرانى و خارجى آغاز به كار كرد . 40 % سهام اين بانك متعلق به خارجيان بود ، ضمنا نقش اصلى را انحصارگران امريكائى بهعهده داشتند . به سال 1958 بانك ايران و فرانسه و به سال 1959 بانك ايران و ژاپن تأسيس گرديدند . همهء اين بانكها مختلط بودند و بيش از 50 % سهام اين بانكها متعلق به ايرانيان بود ، اما فقط خارجيان در اين بانكها تسلط داشتند و تصميم
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 561
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٥٦١