دهقانان وابسته آنها را مىكاشتند و عمل مىآوردند ، بيشتر اسيران كشورهاى ديگر هم به اين كار مىپرداختند . گروههائى از مردم محلى پس از اشغال سرزمينشان بهوسيله اورارتها معمولا زادبومشان را ترك كردند ، ماندگان ناگزير بودند براى استيلاگران به كار بىگارى ( ساختمان و غيره ) و پرداخت باج تن دردهند . ( در چند نقطه بهجاى باج اسب مىدادند )
در اواسط سدهء هشتم ق . م . در مرحلهء تازه تجاوز آشوريها ، روشهاى استثمار مردم مغلوب تغيير كرد . اين تغييرات از نمونههاى اصلاحات تيكلات پالاسار سوم اورارتى ( 745 - 727 ق . م . ) الهام مىگرفت . در زمان او آشوريها چندبار اورارتىها را شكستند و مرزهايشان را به آنسو گسترش دادند . در خاور ، دو ايالت جديد پس از فتح سال 744 به آشور اضافه شد . پارسويا و بيت خمبان با چند « كشور » كوچك مجاور از آنجمله بودند در لشكركشى سال 744 ق . م . پس از تحمل كشتارهاى دستهجمعى معمولى ، قسمتى از مردان جنگى اورارت رها شدند و به خانههايشان رفتند ، اما براى آنكه ديگر نتوانند نبرد كنند انگشتانشان را بريدند . ساكنان مغلوب مناطق تصرف شده مانند ايالات ديگر بايستى باج مىپرداختند و بىگارى مىدادند .
از مناطق شرقى آشوريها چندين بار گروههائى از مردم را به سوريه و فنيقه كوچاندند ، اينگونه ساكنان سامى اين مناطق و مناطق ديگر آسياى باخترى تغيير محل دادند . مهاجران در محلهاى تازه زبان آشوريشان به آرامى تغيير كرد . اينگونه در شمال شرقى عراق و مناطق مجاور ايران جمعيتى پديد آمدند كه با زبان آرامى و سپس با لهجه خاورى سخن مىگفتند - سوريهاى يا آشورى .
پس از لشكركشى سارگن دوم ( 705 - 722 ) به ايران دو استان ديگر آشورى به نام كيشسو و خرخر پديد آمد . دو استان ديگر به نام كاركاشى و ساپاروا نام برده شده كه خراجگذار دولت آشور بودند . اينها در باختر قلمرو ماد كه آن هم جزو خراجگذاران بهشمار مىرفت ، قرار داشتند . در اين مناطق چند « كشور » كوچك مشخص باقيماندند ، حكمرانان اين « كشورها » غالبا با يكديگر در حال ستيز بودند و حتى گاهى عليه آشوريها وارد عمل مىشدند . اينگونه حكومتهاى محلى در قسمتهاى ديگرى از مناطق شرقى وجود داشتند ( حتى در زامويا ) ، اما در آنجاها دژهاى نيرومند آشوريها وجود داشت و قدرت آشوريها در اين مناطق استوار بود .
در زمان آسارخاندن ( 679 - 680 ق . م . ) يك لشكركشى به كوههاى بيكنى ( ظاهرا همان دماوند است ) انجام گرفت و « كشور » پاتوشار ( شمال شرقى دماوند ) به تصرف آشوريها درآمد . اما اين لشكركشى ( تقريبا 677 ق . م . ) آخرين پيروزى آشوريها در
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 56
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٥٦