مسئله نفت موضع ضد امپرياليستى گرفت ، و از سوى ديگر او و دولتش كوشش داشتند از پيشرفت جنبش دموكراتيك كارگران و دهقانان جلوگيرند ، اگرچه اين جنبشها مىتوانستند پايگاههاى استوارى براى پيكار ضد امپرياليسم در زمينه تحقق قانون ملى كردن نفت باشند . به همين انگيزه جبههء ملى از همكارى با حزب توده روى برتافت ، اما اين حزب كه در شرايط نيمه قانونى فعاليت مىكرد در صفوف جلو نيروهاى دموكراتيك قرار گرفت و فداكارانه عليه امپرياليسم به پيكار برخاست .
لازم به يادآورى است كه حزب تودهء ايران در دوره پيكار ملى كردن نفت مرتكب اشتباهات بزرگى شد ، اصل اشتباه در آن بود كه از سرشت ضد امپرياليستى بورژوازى ملى آگاهى نداشت و براى آن ارزش چندانى قابل نبود و آن را با بورژوازى وابسته ( كمپرادور ) درهم مىآميخت . چنين سياست چپروانه و نادرستى از سوى حزب تودهء ايران ، نسبت به جبهه ملى ، دولت مصدق و سياستش اجرا مىگرديد . اين موضع حزب توده به موازات سياست دوگانهء ويژه بورژوازى ملى كه جبهه ملى و مصدق از آن پيروى مىكردند ، سخت مانع ايجاد جبهه واحد ضد امپرياليستى گرديد ، اين گونه حزب توده و جبههء ملى نتوانستند جبهه واحدى تشكيل دهند و به همين انگيزه جنبش آزادى ملى ايران كه در سالهاى 1951 - 1953 اوج گرفت ، سرانجام به سختى شكست خورد .
تسليم نفت جنوب به كنسرسيوم بينالمللى
دولت زاهدى براى از ميان بردن كاميابيهائى كه ميهندوستان ايران هنگام جنبش ملى كردن نفت به دست آورده بودند دستبهكار شد ، اين دولت تجديد مواضع دولتهاى امپرياليستى بهويژه امريكا را در ايران آغاز كرد . در دسامبر 1953 روابط سياسى ميان ايران و انگليس تجديد شد . در اكتبر 1953 مذاكراتى ميان دولت زاهدى و نمايندگان امريكا درباره واگذارى بهرهبردارى نفت به دست انحصارهاى نفتى امپرياليستها آغاز گرديد . در 17 اكتبر مشاور وزارت امور خارجه امريكا درباره مسئله نفت به نام ه . هور وارد تهران شد . نامبرده مذاكراتى را با دولت زاهدى دربارهء تشكيل يك كنسرسيوم بين - المللى نفت ، بهمنظور آغاز كار در صنعت نفت و فروش فرآوردههاى نفتى در بازارهاى جهان ، آغاز كرد . در فوريه 1954 كنفرانسى با شركت نمايندگان انحصارات نفتى انگليس و امريكا در لندن تشكيل گرديد كه ضمن آن درباره تقسيم نفت ايران مذاكره شد .
در آوريل 1954 شركت نفت انگليس و ايران و نمايندگان كمپانيهاى نفتى امريكا و چند كشور ديگر ، در غياب نماينده ايران و به حساب اين دولت دربارهء تشكيل كنسرسيوم