پس از درهمشكستن تلاش نخستين كودتاى مرتجعان ، دولت مصدق بىتفاوت ماند .
ژنرال زاهدى و پيروانش از اين اوضاع بهره بردند و خود را براى تعرض جدىتر تازهاى آماده كردند . بيدرنگ در تهران يكانهاى ارتشى توطئهگر ، جمعوجور شدند و باندهاى مسلح مرتجعان خود را براى حمله آماده كردند . تبليغات تند و گستردهاى عليه مصدق كه او را متهم به غصب قدرت و حكومت مىكردند ، درگرفت . پس از زدوخورد مسلحانه و جنگ خيابانى در تهران كه چند ساعت طول كشيد ، ايستگاه راديو بهوسيله كودتاگران اشغال شد و ژنرال زاهدى از طريق راديو سرنگونى دولت مصدق را اعلام و خود را نخستوزير ايران شناساند . كودتاگران ساختمانهاى دولتى را اشغال ، خانهء مصدق را با توپ و تانك محاصره ، خود مصدق و چند تن از وزيرانش را دستگير كردند .
نمايندگان دولت امريكا و شبكهء جاسوسى آن دولت در اين كودتا شركت فعال داشتند .
در 22 اوت مجله « خواندنيها » چاپ تهران خبر داد ، هندرسن سفير امريكا در ايران كه 17 اوت وارد تهران شد نزد مصدق رفت و هشدار داد ، ايالات متحده امريكا نمىتواند به نخستوزيرى او تن دردهد و با پافشارى پيشنهاد كرد بيدرنگ استعفا دهد . حتى مطبوعات امريكائى ، نقش رهبرى امريكا را در انجام كودتاى ارتجاعى ايران پنهان نكردند . هفته نامه امريكائى « يوناتيد استيزاند ورلد ريپورت » در 28 اوت 1953 ضمن مقالهاى زير عنوان « كمك امريكا جبران شد » نوشت كه كودتاى تهران را سازوبرگ و آموزشهاى نظامى نيروهاى مسلح امريكا انجام داد ، و اينكه « با كمك تانكهاى شرمن و اسلحهاى كه در امريكا توليد شده بود ، ارتش ايران ، نخستوزير مصدق را سرنگون كرد و قدرت را به دست گرفت . بيدرنگ پس از كودتاى دولتى ، دولت امريكا كه بيشتر از پرداخت وام به مصدق خوددارى كرده بود ، يك كمك مالى بلاعوض به مبلغ 45 ميليون دلار را به زاهدى واگذار كرد . علاوهبراين امريكائيها در حدود 5 / 1 ميليون دلار بهمنظور پاداش به برخى از افسران ارتش ، ژاندارمرى و پليس كه در انجام كودتا خوشخدمتى كرده بودند ، به زاهدى سپرد .
بنابر خبرى كه روزنامه فرانسوى « ابسرور » در اول اكتبر 1953 داد ، امريكا 45 ميليون دلار به زاهدى داد و از او خواست تا « كمونيستها را سركوب كند » ، زمينه را براى واگذارى نفت به امپرياليستها آماده گرداند ، روابط سياسى ايران با انگلستان را از نو گيرد ، اين كشور را در جرگه كشورهاى به اصطلاح آزاد درآورد و با امريكا و تركيه پيمان اتحاد نظامى ببندد .
پس از كودتا در ايران رژيم ترور پليسى - نظامى برقرار گرديد . شماره بىشمارى از شركتكنندگان در جنبشهاى دموكراتيك ، ضد امپرياليستى و حتى هواخواهان مصدق
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 548
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٥٤٨