پندارهاى انگليسىخواهى شهرت داشت ، در آغاز جنگ جهانى دوم خود را از هواخواهان فاشيستها شناساند ، بهوسيله مأموران انگليسى بازداشت شد ، و بعدا تغيير جهت داد و به امريكائيان گرائيد ؛ ناسيوناليست بورژوا ، حسين مكى ؛ گروه خسرو قشقائى كه بيشتر به انگيزهء دشمنىاش با دربار شاه به مصدق پيوست ؛ اينها همه خود را به جبهه ملى وابستند .
اين گونه در جبهه ملى و پيرامون مصدق ، گروههاى گوناگونى كه از لحاظ مواضع طبقاتى و سياسى باهم تفاوت فراوان داشتند ، گردآمدند و در دورهء اوج جنبش تودهاى ضد - امپرياليستى ، متحدا بهسود جنبش وارد پيكار گرديدند .
جناح راست جبهه ملى ( كاشانى ، بقائى ، حائرىزاده ، مكى ) ، منافع آن قسمتى از روحانيان ، مالكان و بورژوازى بزرگ را منعكس مىكردند كه روحيهاى مخالف با انگليسها داشتند و درعينحال داراى پندار ضد دموكراتيك و ضد كمونيستى بودند . اين جناح با امپرياليستهاى امريكائى وابسته بود و كوشش داشت مسئله نفت طبق تمايلات امريكا حل شود . افزايش روزافزون فعاليت قشرهاى دموكراتيك مردم ، رشد جنبشهاى اعتصابى و دهقانى ، جناح راست جبهه ملى را به هراس انداخت . قشرى از روحانيان كه در رأس آنها كاشانى قرار داشت تظاهر آشكار مصدق را به محدود كردن حقوق سلطنت دودمان پهلوى با ديده ناخشنودى و ترديد مىنگريست . چشمپوشى مصدق از انجام مذاكره با امپرياليستهاى امريكائى سرآغاز مقاومت روزافزون و گرايش عناصرى از جبهه ملى در مجلس بهسوى امريكا گرديد . در سالهاى 1952 - 1953 كاشانى در رأس اين گروه به فعاليت پرداخت ، پس از قطع روابط سياسى با انگلستان و انحلال مجلس سنا ، جناح راست جبهه ملى آشكارا از مصدق بريد و به اردوگاه مرتجعان پيوست .
در مجلس 17 كه شمارهء نمايندگان گروههاى دستراستى قديمى آن بارها بيشتر از نمايندگان بورژوازى ملى بود ، مصدق در پايان 1952 و آغاز 1953 با مقاومت شديد اين گروهها مواجه شد . در اين مجلس مذاكره دربارهء تجديد قانون انتخابات مجلس كه افزايش شمارهء نمايندگان آن از 136 تن به 172 تن پيشبينى مىشد و همچنين دربارهء تمديد دوره اختيارات فوقالعاده مصدق ، جريان داشت .
نمايندگان دولت امريكا در بهرهبردارى از اختلافنظر اعضاى جبهه ملى در مجلس كوتاهى نكردند و براى ژرفتر كردن اين انشعاب سخت كوشيدند . امپرياليستها و مرتجعان تحريكات گوناگونى را بهمنظور ايجاد شكاف بيشتر ميان مصدق و حزب توده و حتى در داخل جبهه ملى آغاز كردند . بگونهايكه روزنامه فرانسوى « تريبون دناسيون » در تاريخ 7 اوت 1953 اطلاع داد ، در ماه مه 1953 سفير امريكا در ايران هندرسن بيشتر اوقات با شخصيتهاى سياسى مخالف مصدق از قبيل كاشانى ، بقائى ، رهبر اقليت در مجلس
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 544
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٥٤٤