در مرز خاكى عراق - ايران نيروهاى زمينى خود را متمركز كردند . شايعاتى پخش شد كه گويا ممكنست نيروهاى انگليسى جنوب ايران را اشغال كنند .
در 24 مارس 1951 نفت گران بندر معشور و آغاجارى اعتصاب كردند ، اين اعتصاب تأسيسات نفتى ديگر را در آبادان ، هفتگل ، گچساران ، مسجد سليمان ، لالى فراگرفت و به يك اعتصاب عمومى نفتگران ايران تبديل گرديد . اين اعتصاب به امپرياليستها و مرتجعان ايران هشدار داد كه آنها نبايد دربارهء مسئله نفت ايران در پشت درهاى بسته و بدون آگاهى مردم تصميم بگيرند .
دولت حسين علا بيدرنگ به مناطق نفتخيز ، ارتش فرستاد و به آنها دستور داد تا بهروى اعتصابكنندگان آتش بگشايند . در آبادان و بندر معشور سربازان دهها كارگر را كشتند و زخمى كردند . شماره بىشمارى از كارگران بازداشت شدند . در همان هنگام انگليسها دو ناو هواپيمابر ، 4 رزمناو ، 12 اژدرافكن و ناوهاى جنگى ديگر به عمان و خليج فارس فرستادند . قلع و قمع خونين اعتصابكنندگان و تهديد نظامى انگليسيان اصلا كارگران و همه مردم ايران را نترساند . در سرتاسر ايران جنبش همبستگى با نفتگران اعتصابى اوج گرفت . در تهران ، اصفهان ، كاشان ، كرمانشاه و شهرهاى ديگر ، اعتصابها و تظاهرات همبستگى انجام پذيرفت ، جنبش و دفاع از نفتگران اعتصابى تمام كشور را فراگرفت و تقريبا بگونهء جنبش همگانى نمايان شد .
همهء اين رويدادها شركت نفت انگليس و ايران را ناچار به گذشت كرد . در 16 آوريل در بندر معشور ، و پس از آن در آغاجارى ميان نمايندگان شركت نفت و كارگران موافقت - نامهاى به امضاء رسيد كه بهموجب آن كمپانى متعهد شد كارمزد ايام اعتصاب را به كارگران ، بپردازد ، 30 درصد بابت شرايط سنگينى كار به مزد آنها اضافه كند ، و حتى از پيگرد شركت كنندگان در اعتصاب چشم بپوشد .
طبقه كارگر بهعنوان پيشتاز پيكار بهخاطر ملى كردن صنعت نفت شناسانده شد .
كارگران هنگام تظاهرات تودهاى روز اول ماه مه به سال 1951 خواستههاى ضد امپرياليستى خود را مطرح كردند ، و حتى خواهان وضع قوانين پيشرفتهاى براى كار و بيمههاى اجتماعى ، افزايش كارمزد ، 8 ساعت كار روزانه ، دموكراتيزه شدن دستگاه دولت ، آزاد كردن فعاليتهاى حزبى و سنديكائى شدند .
در برابر اوجگيرى جنبشهاى تودهاى دولتهاى امپرياليست انگليس و امريكا به زدوبند پرداختند . در آوريل 1951 در واشنگتن مذاكراتى ميان كمپانىهاى نفتى انگليس و امريكا دربارهء اتخاذ روشهاى مشتركى بهمنظور برخورد با مناقشهء ، نفتى ايران و انگليس انجام گرفت . در اين جلسه مشاوره نمايندگان انگليسى و انحصارات نفتى امريكا
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 527
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٥٢٧