و حتى عليه اختيارات فوقالعاده كمپانىهاى نفتى امپرياليستها و در قسمتى عليه محدوديت فروش محصولات نفتى ايران در چارچوب كشورهاى معين ، جدا اعتراض شد « 1 » . اجتماع كنندگان همچنين خواهان لغو حكومت نظامى در خوزستان ، آزادى فعاليتهاى احزاب ، اتحاديهها و كليه سازمانهاى دموكراتيك ، 8 ساعت كار روزانه و وضع قانون انتخابات بگونهايكه حقوق دموكراتيك تمام مردم ايران بگونه برابر تأمين شود ، بودند . مىتينگها و تظاهرات مشابهى در شهرهاى ديگر كشور برگذار گرديد .
در آغاز ژوئن 1951 ، نمايندگان هيئت مديرهء كمپانى نفت انگليس - ايران زير نظر جكسون معاون هيئت مديره وارد ايران گرديد . جكسون ضمن مذاكره با كميسيون مختلط نفت ايران پيشنهاد كرد كه كمپانى نفت تازهاى با شركت ايران و كمپانيهاى نفت انگليس و امريكا تشكيل شود ، و در حدود نصف درآمد نفت به دولت ايران تحويل گردد . سفير امريكا در ايران به نام گريدى درباره پذيرش اين پيشنهاد بهوسيلهء دولت ايران ، پافشارى كرد .
اما دولت ايران زير فشار جنبش نيرومند ضد امپرياليستى مردم در سرتاسر كشور پيشنهاد جكسون را رد كرد . دولت ايران تصرف تأسيسات و پالايشگاه شركت نفت انگليس را آغاز كرد . روى ساختمانهاى دستگاه ادارى شركت سابق نفت در آبادان و جاهاى ديگر پرچم ملى ايران برافراشته شد .
پس از ناكامى هيئت جكسون انگليسها نيروها و ناوهاى جنگى تازهاى به خليج فارس فرستادند . درعينحال انگلستان با پشتيبانى امريكا موضوع نزاع ميان ايران و شركت نفت را به دادگاه بينالمللى لاهه ارجاع كرد ، دادگاه نامبرده در ژوئيه 1951 قرار عدم صلاحيت خود را در رسيدگى به دعواى نامبرده صادر كرد ، چون يكى از طرفين دعوا يك شركت بود ، نه دولت بريتانيا . دادگاه به ايران توصيه كرد اقدامهائى بهمنظور تغيير وضعيت شركت نفت انگليس به عمل نياورد . اين تصميم دادگاه لاهه به سود انگليس و امريكا تمام مىشد ، چون اينها خواهان تجديد امرونهى بدون كنترل كمپانى نفت ايران و انگليس بهمنظور بهره - كشى از نفت جنوب ايران بودند .
امريكا كوشش مىكرد دولت ايران را وادار به اطاعت قسمت اخير حكم دادگاه لاهه بكند ، در 9 ژوئيه گريدى نامهء تازهاى از سوى رئيس جمهور امريكا ، ترومن به مصدق تسليم داشت كه ضمن آن در انجام توصيه دادگاه بينالمللى لاهه پافشارى مىكرد . علاوه براين ترومن پيشنهاد كرد كه دولت ايران نماينده شخصى او به نام ا . هريمن را براى مذاكره دربارهء مسئله نفت بپذيرد . از پيش چند ناو جنگى امريكائى از سنگاپور به سواحل ايران
هامش
( 1 ) . ضمن قانون ملى شدن نفت كه به تصويب مجلس رسيد قيد شده بود كه دولت ايران موظف است محصولات نفتى ايران را فقط به كشورهاى غربى بفروشد .