وزيرى ايران منصوب گرديد . در تركيب دولت تازه ژنرال حسن ارفع و ژنرال ابو الفضل زاهدى و مرتجعان نامدار ديگرى شركت داشتند . نخستوزير علاء يكباره از برگذارى مىتينگها و تظاهرات مردم جلوگيرى كرد و حكومت نظامى اعلام داشت . اين اقدامها به اين منظور انجام گرفت تا جنبش ضد امپرياليستى روزافزون مردم را سركوب كند .
مجلس ايران زير فشار مردم در 15 مارس 1951 قانون ملى شدن نفت را تصويب كرد . اين قانون براى پيشرفت اقتصادى و سياسى آينده ايران اهميت فراوان داشت . عملى شدن اين قانون به معنى از ميان رفتن نيرومندترين تكيهگاه سياست استعمارى امپرياليسم انگلستان در خاور نزديك و ميانه بود . ملى كردن تأسيسات نفتى شركت نفت انگليس مىتوانست به تاراجگرى امپرياليستها در پرنعمتترين منبع ثروت ايران پايان دهد و چشمانداز پيشرفت اقتصادى ، نابود شدن فقر و استوارى استقلال سياسى ايران را نمايان كند .
تصويب ملى شدن صنعت نفت بهوسيله مجلس باعث شادمانى همگانى مردم ايران گرديد و همه ميهنپرستان اين رويداد بزرگ را جشن گرفتند : در 16 مارس 1951 همه گروههائى كه براى ملى شدن نفت پيكار كرده بودند در ميدان بهارستان گرد آمدند و ضمن مىتينگ تودهاى پرخروشى ، تصميم مجلس را ستودند ، ضمنا خواستار اجراى بيدرنگ اين قانون شدند . اينان نهتنها كمپانى نفت انگليس ، بلكه امپرياليستهاى امريكائى را هم كه كوشش مىكردند شكل تازهء استثمار استعمارى را به ايران تحميل كنند ، محكوم شمردند .
خواسته ملى كردن تأسيسات نفت جنوب كليه نيروهاى سياسى ايرانرا با يكديگر متحد كرد .
نمايندگان شركتهاى نفتى امريكائى و همچنين نمايندگان رسمى دولت امريكا در تهران تلاش مىكردند ، از اين موقعيت بهره ببرند و وضعى را بهوجود آورند كه اداره نفت جنوب ايران را خود به دست گيرند . انحصارات امريكائى به دولت ايران پيشنهاد كردند كه حاضرند « خدمات » خود را بهعنوان دلال فروش نفت ايران در بازارهاى جهان ، عرضه دارند . چند كمپانى آشكارا طرحهائى ارائه دادند كه تأسيسات نفت جنوب به آنها واگذار شود و متعهد شدند مبلغ بيشترى را بابت حق السهم به دولت ايران خواهند پرداخت :
« تگزاس اويل كمپانى » - تا 60 % ، « سوكونى واگيوم اويل كمپانى » - تا 65 % و « آرامكو » حتى تا 72 % كل درآمد نفت استخراج شده را حاضر شدند به دولت ايران واگذارند . اين پيشنهادها هشدارى براى افكار عمومى بهويژه گروههاى پيشرفته ايران بود كه ، دريابند انحصارات نفتى امريكا مىكوشند تا جاى كمپانى انگليسى را بگيرند .
امپرياليستهاى انگليسى به وسايل گوناگون مىكوشيدند تا موقعيت خود را در ايران ثابت نگهدارند . در مارس 1951 ناوهاى جنگى تازهاى را به خليج فارس فرستادند .
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 526
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٥٢٦