نفت به كمپانى را اعلام داشت ، سررسيد اين قرارداد سال 1961 بود . موضوع دعوا جهة رسيدگى به جامعهء ملل ارجاع شد . اما در 29 آوريل 1933 دولت رضا شاه قرارداد تازهاى با انگليسها امضاء كرد كه به موجب آن سررسيد امتياز تا سال 1993 تمديد شد .
كمپانى انگليسى حق بهرهبردارى از منابع نفت سرزمينهاى پهناورى از ايران را گرفت ، اگرچه طبق قرارداد 1901 اين مناطق محدودتر بودند ، حدود اين سرزمينها شامل خطى بود كه از غرب به جنوب شرقى ايران يعنى از نقطهاى در مرز ايران و عراق واقع در شمال غربى كرمانشاه آغاز ، از لرستان ، بختيارى ، شهر سعيدآباد و بمپور تا مرز بلوچستان انگليس امروز ادامه داشت . اين شركت حق نگاهدارى پليس و ايجاد مدارس را در منطقه ، مانند سابق كسب كرد . كمپانى ، حق خريد زمين ، ساختمان راهآهنها ، بندرها ، ايجاد خطوط تلفن و تلگراف ، تأسيس فرودگاه و ايستگاه راديو را از دولت ايران گرفت . وضع پرداخت حق السهم به ايران نيز به اين شرح عوض شد : در قرارداد تازه به عوض پرداخت 16 % از كل درآمد خالص ، براى هر تن نفتى كه به فروش مىرسيد 4 شيلينگ به دولت ايران تعلق مىگرفت ، البته اين فروش شامل مصرف داخلى ايران و نفت صادراتى بود . اين گونه شركت نفت انگليس و ايران از همان امتيازات سابق بلكه بيشتر برخوردار شد و بنابراين وضع « دولتى در داخل دولت » را داشت .
در اين هنگام سركوبى آن شخصيتهاى دولتىاى كه عليه شركت نفت انگليس - ايران تظاهر كرده بودند آغاز گرديد مثلا به فرمان رضا شاه وزير دربار ، تيمورتاش به زندان افتاد و سپس در همانجا مسموم گرديد ، او خواهان افزايش سهم ايران از درآمد نفت ، از جمله دريافت سهم درآمد از مؤسسات شركت در كشورهاى ديگر ، پرداخت 4 / 1 سود خالص به ايران ، و حق لغو امتياز تا سال 1993 و غيره بود . برخى از شخصيتهاى ديگر ايران مثلا سردار اسعد و مستوفى الممالك كه عليه اين پيمان و به زيان انگليسها نظر دادند سربهنيست شدند .
انگليسها ناچار شدند يك رشته محدوديتها را دربارهء فعاليت بانكشان در ايران بپذيرند . به سال 1930 موافقتنامهاى ميان ايران و انگليس منعقد شد كه به موجب آن حق انتشار اسكناس ايران از بانك شاهنشاهى انگليسها سلب و به بانك ملى ايران واگذار گرديد . انگليسها بابت اين قرارداد مبلغ 200 هزار ليره استرلينگ از ايران تاوان گرفتند ، اين بانك بقيه امتيازات سابق را حفظ كرد و حق خريد و فروش و مالكيت زمينهاى ايران را براى خود نگاهداشت .
ضمن نزاعى كه در سالهاى 1927 - 1928 دربارهء جزاير بحرين ميان ايران و انگليس
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 462
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٤٦٢