كار مزدورى به ميزان گستردهاى رواج يافت . در تأسيسات نفت كمپانى ايران و انگليس استثمار بگونهء سرمايهدارى انجام مىگرفت ، در شهرها آهستهآهسته اما بهطوركلى ، سرمايهدارى صنعتى ملى ايران در حال پيشرفت بود . در مناطق كشاورزى بهويژه در شمال كشور مالكيتهاى بزرگ كشاورزى پديد آمد كه از كار مزدوران بهرهكشى مىشد . اين شكل مالكيت كاملا سرمايهدارى نبود ، اما به موازات رواج روابط فئودالى تا ميزان چشمگيرى استثمار به شيوه سرمايهدارى هم انجام مىگرفت .
طبقهبندى ميان دهقانان به آهستگى پيش مىرفت . مستأجران بدون زمين و مزدوران اكثريت مطلق دهقانان را تشكيل مىدادند . اما به موازات آنها كمكم دهقانان مرفه و خرده مالكانى كه روى زمين خود كار مىكردند ، پيدا شدند اينان ضمنا به اجارهكارى ، پيلهورى ، رباخوارى و بهرهكشى از همطبقههايشان بر مبناى نيمه فئودالى - نيمه سرمايهدارى ، پرداختند . اين گونه كمكم پرولتارياى كشاورزى و نيمه پرولتاريا كه به وسيلهء مالكان و خرده مالكان استثمار مىشدند پديد آمدند .
تمام اين پديدهها گوياى پيشرفت آهستهء روابط بورژوائى در ايران بودند . لازم به تذكر است كه بورژوازى ملى ايران با اربابان مالك پيوندى ناگسستنى داشت و اين كيفيت به ميزان زيادى مانع پيشرفت روند عادى اين طبقه گرديد و از اهميت نقش بورژوازى ملى در زندگى اقتصادى و اجتماعى - سياسى كشور كاست .
استوارى استقلال ايران روابط ايران - شوروى
در نخستين سالهاى حكومت دودمان پهلوى يك رشته اقدامهائى به منظور استوارى استقلال ايران انجام گرفت . در چند مورد حقوق و امتيازات بيگانگان در ايران محدود گرديد . به سال 1928 بانك ملى ايران بنيانگذارى شد كه به عنوان يك بانك دولتى كار مىكرد .
ضمن اين سالها ايران سياست برقرارى روابط عادى با اتحاد جماهير شوروى را كه به سود ملت ايران تمام مىشد ، به مرحله اجرا درآورد . ضمن اول اكتبر 1927 در مسكو قراردادى ميان شوروى و ايران به امضاء رسيد كه ضمن آن بيطرفى هردو دولت در مسائل سياسى محرز و قرارداد سال 1921 دوباره مورد تائيد قرار گرفت ؛ در اين قرارداد بيطرفى و عدم شركت هريك از متعاهدين در اتحاديهها يا قراردادهاى دولت مخالف كشور ديگر تضمين گرديد .
در اول اكتبر 1927 قرارداد ديگرى مبنى بر بهرهبردارى از ماهيگيرى كنارههاى