تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 438

مساهمون:

ص٤٣٨
طبعا خبر امضاى اين قرارداد باعث خشنودى و شور و هيجان افكار عمومى ايرانيان گرديد . روزنامه « آزادى شرق » نوشت كه مردم ايران بايد روز امضاى اين قرارداد را جشن بگيرند . بسيارى از شخصيت‌هاى دولتى ايران انعقاد قرارداد با روسيه شوروى را تبريك گفتند و آن را ستودند . مثلا وزير جنگ ايران ، رضا خان ضمن 26 ژوئن 1921 در روزنامه « گلشن » نسبت به سياست روسيهء شوروى و روابطش با ايران نوشت : « اين روسيهء آزاد كه رژيم تزارى را سرنگون كرد ، نه‌تنها خودش را از زير ستم و خودكامگى نجات داد ، بلكه كشور - هاى همسايه‌اش را هم از اين رنج رهانيد . همين روسيه بود كه همهء امتيازات تاراجگرانه دولت تزارى را از ميان برد و آنها را به ايران تسليم كرد » . اما دولت انگليسىخواه سيد ضياء الدين كوشش مىكرد كه از پيشرفت روابط دوستانه شوروى - ايران و حتى عملى كردن پيمان جلوگيرى به عمل آورد ، او اجازه انتشار متن كامل قرارداد را نداد و سپرد مانع ورود سفير روسيه به مرز ايران شوند و غيره . . . سياست ارتجاعى ضد شوروى اين دولت خشم و اعتراض گروههاى گستردهء توده ايران را برانگيخت . اين دولت تكيه‌گاهى در داخل كشور ايران نداشت . درعين‌حال تضاد و پيكار ميان سيد ضياء و رضا خان كه هركدام تلاش مىكردند قدرت كامل را در دولت به چنگ آورند ، بالا گرفت . گروه‌هاى دربارى و حتى خود احمد شاه از سيد ضياء خوششان نمىآمد . همه اين انگيزه‌ها باعث شدند كه در تاريخ 25 ماه مه 1925 شاه سيد را كنار زد ، سيد - ضياء ناگزير شد ايران را ترك كند و تحت الحفظ به بغداد برود . در اين هنگام قوام السلطنه ، برادر وثوق الدوله ، كه از فئودال‌هاى بزرگ گيلان بشمار مىرفت و سخت به امپرياليست‌ها وابسته بود به نخست‌وزيرى گماشته شد . مقام وزارت جنگ در اختيار رضا خان باقى ماند ، در آن‌زمان كليه نيروهاى مسلح مانند ارتش و ژاندارمرى زير فرمان او بودند . قوام السلطنه و رضا خان ، سركوبى جنبش‌هاى آزادى ملى گيلان و قيام كلنل محمد تقى خان را آغاز كردند . قيام اخير در تابستان سال 1921 در خراسان رويداد .

سركوبى جنبش انقلابى در گيلان

در ماه مه 1921 به ابتكار حزب كمونيست ايران جبههء واحد كمونيست‌ها تشكيل شد . گروههاى وابسته به اين جبهه ، حزب كمونيست زير رهبرى حيدر عموغلى ، جنگليها به سركردگى كوچك خان و گروه وابسته به احسان الله خان ، بودند . دولت تازه‌اى زير نظر « كميته انقلابى » در گيلان تشكيل شد . رهبرى اين دولت را كوچك خان به عهده داشت كه در سازمان نيروى مسلح زير فرمانش تجديدنظر و گيلان را به پايگاهى به منظور حمله