استعفا داد ، و در اول نوامبر فئودال بزرگ ، سپهدار ، به سمت نخستوزيرى گماشته شد .
اما دولت سپهدار هم جرأت نكرد قرارداد ايران و انگليس را تائيد كند . در جواب يادداشت و التيماتوم مورخ 19 نوامبر انگليسها ، در اثر تهديد مرتجعان كه خواستار تصويب اين قرارداد بودند ، دولت سپهدار برآن شد كه شوراى عالى فوقالعادهاى شامل وليعهد ، وزيران پيشين ، و نمايندگان مجلس تشكيل دهد . اما حتى اين شورا هم كه اكثريت اعضاى آن شخصيتهاى مرتجع بودند جرأت نكردند اين قرارداد را تائيد كنند و به دولت پيشنهاد كردند مسئله را در مجلس شوراى ملى مطرح كند و درعينحال در انتظار نتيجه مذاكرات با روسيه شوروى دربارهء انعقاد قرارداد شوروى - ايران بماند .
با شرايط موجود امپرياليستهاى انگليسى دريافتند كه تلاششان براى اجراى قرارداد ايران - انگليس مىتواند باعث اوج گرفتن جنبش آزادى ملى در ايران گردد و سرانجام موقعيت آنها را در ايران به حالت انفجار درآورد . بنابراين تصميم گرفتند تاكتيك خود را در ايران عوض كنند و يك دولت نيرومند و ظاهرا « راديكال » كه بتواند موقعيت انگليسها را در ايران حفظ كند و درعينحال جنبشهاى آزادى ملى را با قدرت سركوب نمايد ، و ضمنا روند مذاكرات ايران و شوروى را به هم زند ، روى كار آورند .
با شركت فعال امپرياليستهاى انگليسى در تهران طرح محرمانه كودتائى دولتى سازمان داده شد دستهاى به نام به اصطلاح « كميته آهنين » به سركردگى سردبير روزنامه « رعد » يعنى سيد ضياء الدين طباطبائى كه سخت به انگليسها وابسته بود براى انجام اين طرح مأمور گرديد . طرح اين كودتا در لندن تهيه شد . رضا خان سرهنگ فرمانده قسمتى از قزاقهاى ايرانى براى اجراى اين توطئه جلب گرديد .
رضا خان از خانوادهاى كه به كار سربازى اشتغال داشت و وابسته به كشاورزان خردهپا بود از منطقه سوادكوه مازندران به پا خاست . او در 15 مارس 1878 به دنيا آمد و از همان آغاز جوانى در بريگاد قزاق تهران سرگرم خدمت شد . او همراه با ارتش انگليس در نبرد عليه انقلابيون گيلان شركت داشت .
در 22 فوريه 1921 ، يكانهاى قزاق ايرانى زير فرمان رضا خان به تهران وارد شدند و كودتائى دولتى را انجام دادند . آنها تمام وزارتخانهها و ادارات دولتى را اشغال و تقريبا 200 تن از بلندپايگان ايرانى را بازداشت كردند ، در درجه اول كسانى را گرفتند كه عليه قرارداد 1919 انگليس - ايران به تظاهر پرداخته بودند . عمليات يكانهاى كودتا را عملا افسران انگليسى ( مربيان نظامى قسمت قزاق ) ، اداره مىكردند . در پى كودتا ، دولت تازهاى به رياست سيد ضياء الدين تشكيل گرديد ، اين كابينه در ايران به نام « كابينهء سياه » ناميده شد . به فرمان شاه به رضا خان لقب « سردار سپه » اعطاء و رسما به فرماندهى لشكر
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 435
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٤٣٥