تاكتيك سازشكارانه ليبرالها ، نبودن يك دستگاه رهبرى براى پيشبرد جنبش انقلابى و كمك دولتهاى امپرياليستى ( روس و انگليس ) به ضدانقلابيون - همهء اين انگيزهها ارتجاع را برانگيخت كه عملياتى جدى عليه انقلاب انجام دهد . شاه كه از پيش ارتش ارتجاعى زير فرمانش را جمعوجور كرده بود ، در 22 ژوئن حكومت نظامى اعلام داشت و به فرمانده روسى بريگاد قزاق ، سرهنگ لياخوف فرمان داد مجلس و مسجد سپهسالار را كه در نزديكش بود به وسيله نيروى قزاق اشغال و كليه مدافعان مشروطيت را كه در آنجا گرد آمده بودند ، خلع سلاح كند .
در 23 ژوئن ، بريگاد قزاق ساختمان مجلس ، انجمن آذربايجانىها و مسجد سپهسالار را بمباران كرد ، اين گونه كودتاى دولتى ارتجاعى در ايران انجام گرفت : پايدارى مدافعان مجلس و انجمنها درهمكوبيده شد ، بسيارى از نمايندگان مجلس ازجمله نمايندهء محبوب تبريز به نام مستشار الدوله و اعضاى انجمنها ، دستگير گرديدند ، آنها را به زنجير بستند و به زندان انداختند و در معرض شكنجه قرار دادند . نماينده مجلس ميرزا ابراهيم خان را هنگاميكه بازداشت بود ، كشتند . به فرمان شاه سردبير روزنامه محبوب « صور اسرافيل » ميرزا جهانگير خان و واعظ نامدار كه يكى از رهبران جنبش مشروطيت بهشمار مىرفت به نام ملك المتكلين را خفه كردند . سلطان العلماى خراسانى سردبير روزنامه « روح القدس » قاضى ارداقى ، سيد جمال و چند تن ديگر را نابود كردند . تقىزاده و چند تن ديگر از نمايندگان مجلس در جايگاه سفارت انگليس در تهران به بست نشستند . انگليسها به اميد اينكه بعدها از وجودشان به سود خود بهره ببرند به اين نمايندگان پناه دادند . بسيارى از نمايندگان آشكارا هواخواهى خود را از شاه اعلام داشتند . هنگام حمله به مجلس بيش از 300 تن از مدافعان آن جايگاه كشته شدند . شماره تلفات و زخميان نيروهاى شاه در حدود 100 تن بود ؛ انحلال مجلس و انجمنها اعلام گرديد ، انتشار روزنامهها ممنوع شد . در تهران مقررات حكومت نظامى اجرا گرديد . در شهرهاى ديگر ايران ، غير از تبريز ، انجمنها تعطيل و از انتشار روزنامهها جلوگيرى شد اين گونه سامان ارتجاعى دوباره برقرار گرديد .
عين الدوله و آصف الدوله و تنى چند از مرتجعان دوآتشهء ديگر به سمت استاندارى و فرماندارى گماشته شدند .
قيام تبريز در سالهاى 1908 - 1909 - م .
پس از ويرانى مجلس ، كانون پيكارهاى انقلابى ايران به تبريز منتقل گرديد . كوشش مرتجعان به منظور تصرف شهر و قلع و قمع مجاهدين و فدائيان ، قيام مسلحانهء تودههاى