تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 388

مساهمون:

ص٣٨٨
از طريق راه‌آهنى كه در پايان سدهء 19 به بغداد كشيده بودند و ضمن طرحهايشان اتصال يك شاخه از آن را به تهران در نظر داشتند ، در ايران نفوذ كنند . اينان به صدور كالاهايشان به ايران افزودند و امتيازات چندى گرفتند ، از آن جمله يك بانك آلمانى با امتيازات بسيار در تهران بنيان نهادند ، مشاوران مالىشان را به ايران تحميل كردند ، به دولت وام دادند ، در تهران مدرسهء آلمانى گشودند و غيره . امپرياليست‌هاى آلمان تبليغات عوام‌فريبانه‌اى را عليه انگليسها و روسها آغاز كردند ، سالوسانه مدعى بودند كه گويا آلمان با جنبش آزادى ملى ايران همدردى مىكند و علاقه‌مند به استوارى استقلال اقتصادى و سياسى اين كشور است . درعين‌حال آلمانها ترك‌ها را برانگيختند تا سرزمين‌هاى ايران را در منطقه درياچه اروميه اشغال كنند . آلمانها ، تركها را تشويق كردند تا از شكست روسها در جنگ با ژاپون بهره ببرند و حتى از آنجا كه خط مرزى دقيق و مشخصى ميان ايران و ترك وجود نداشت ، در پايان سال 1905 تركها نيروهاى خود را از مرز گذراندند ، ساوجبلاغ ( مهاباد كنونى ) و مناطق ديگر خاك ايران را كه نزديك درياچه اروميه بود ، اشغال كردند .

موافقت‌نامه انگليس - روس به سال 1907

نفوذ آلمانها در خاور نزديك و ايران ، مقدمات انقلاب ايران و جنبش آزادى ملى در هندوستان باعث شدند كه تضاد ميان بريتانيا و روسيه در خاور تا اندازه‌اى تخفيف يابد ، بنابراين انگليسها با روسها موافقت كردند كه ايران و خاورميانه را به دو منطقه نفوذ تقسيم كنند . تقسيم‌بندى مناطق نفوذ ، پيش از جنگ روس - ژاپون هم از سوى انگليسها پيشنهاد شد ، اما در آن زمان روسيه اين پيشنهاد را نپذيرفت . فقط در پايان سال 1905 به انگيزه ناتوان شدن آن دولت در پى جنگ با ژاپون و انقلاب 1905 روسيه ، تزاريسم به مذاكره با انگليسها در اين‌باره تن درداد . موافقت‌نامه دربارهء مرزبندى مناطق نفوذ در ايران ، افغانستان و تبت در چارچوب طرح قرارداد انتانت ميان انگليس - فرانسه - روسيه در 31 اوت 1907 امضا شد . طبق اين موافقت‌نامهء امپرياليستى قسمتى از خاك ايران واقع در شمال خط قصر شيرين - اصفهان - يزد - ذو الفقار در محل اتصال مرزهاى ايران ، افغان و روس ، به عنوان منطقه نفوذ روس و قسمت ديگرى از سرزمين ايران واقع در جنوب شرقى خط بندر عباس - كرمان بيرجند - گازيك در مرز ايران و افغانستان به سوى شرق بيرجند ، منطقه نفوذ انگليسها ، تعيين گرديد . انگليس و روسيه تزارى متقابلا متعهد شدند ، هيچگونه امتياز سياسى و