اسارتبار بود كه دولت ايران از خارجيان گرفت .
در 28 ماه مه 1901 دولت ايران زير فشار سفير انگليس ، گ . د . ولف به يكى از اتباع بريتانيا به نام و . ن . دارسى امتياز انحصارى بهرهبردارى از معادن نفت در سرتاسر ايران به استثناى 5 استان شمالى را داد ، اين 5 استان ، آذربايجان ، گيلان ، مازندران ، استراباد و خراسان بودند . دارسى در 4 / 3 پهنهء ايران كه داراى ذخاير عظيم نفت بودند حق استثنائى اكتشاف ، توليد ، عمل آوردن و فروش نفت را به دست آورد . در ازاى اين امتياز به دولت ايران بايستى مبلغ ناچيزى پرداخت مىگرديد : فقط پس از ايجاد شركت و بهره - بردارى از نفت 20 هزار ليره استرلينگ نقد و در جريان كار 16 % از درآمد نفت به ايران داده مىشد ضمنا سالى 2 هزار تومان بابت حق مالكيت چاههاى مورد امتياز كه پيش از اين به وسيله ابزار دستى در منطقه از آنها بهرهبردارى مىشد و هماكنون در اختيار صاحب امتياز قرار مىگرفت بايستى از سوى دارسى پرداخت مىگرديد . پس از آن به سال 1908 در ناحيهء ميدان - نفتون در جنوب خاورى شوشتر ذخاير عظيمى از نفت كشف شد ، در آوريل 1909 بر مبناى امتياز دارسى در لندن شركت نفت انگليس و ايران تشكيل گرديد .
اين شركت بعدا در چارچوب دولت بريتانيا نقش عظيمى را در انقياد و تاراج مردم ايران به سود امپرياليسم انگلستان ، ايفا كرد .
پيش از جنگ جهانى اول ميزان سرمايهگذارى انگليسها در ايران به 7 / 9 ميليون ليره استرلينگ بالغ شد . در ميان دولتهاى خارجى ديگر از لحاظ صدور سرمايه به ايران انگلستان مقام اول را داشت .
امتيازات و وامهاى روسها
سرمايهداران روسى و رژيم تزاريسم هم تلاش مىكردند تا از منابع ايران بهرهكشى كنند و بنابراين كوشش داشتند اجازه ندهند انگليسها انحصارا بر ايران چيره شوند .
به سال 1879 يك كمپانى روسى امتياز ايجاد خط تلگرافى ميان استراباد و چيكيشليار را كه جزو خاك روسيه بود و در شمال خليج حسنقلى قرار داشت از دولت ايران گرفت . در اين خط كاركنان روسى كار مىكردند .
در دسامبر 1888 ، يكى از اتباع روسى به نام ليانوزف از دولت شاه امتياز بهره - بردارى از صيد ماهى را در آبهاى سواحل ايرانى درياى خزر از آستارا تا اترك گرفت ، حتى به او اجازه داده شد در رودخانههائيكه از خاك ايران به دريا ريخته مىشد به صيد ماهى بپردازد .