با اجراى اين سياستها روحانيان بلندپايه و گروههاى فئودال اريستوكرات كه در زمان محمد شاه قدرت حكومت را در دست داشتند و نمىخواستند از امتيازها و روشهاى كهنه كشوردارى كه بر پايه استثمار بيرحمانه تودهها بنيانگذارى شده بود ، چشم بپوشند ، عليه ميرزا تقى خان بهپا خاستند . رهبرى اين گروهها را مادر ناصر الدين شاه و روحانيان بلندپايه تهران به عهده داشتند . نمايندگان انگليسى در ايران اين گروهها را پشتيبانى مىكردند ، اينان كوشش داشتند اصلاحات امير كبير را بههم بزنند ، چون اين رفرمها مىتوانستند از چيرگى اسارتبار انگليسها در ايران جلوگيرند . بنابراين انگليسها تلاش مىكردند كه امير نظام را از مقام صدارت بر كنار و يكى از دستنشاندگان خودشان يعنى وزير جنگ ميرزا آقا خان نورى را به جاى او برگمارند .
روحانيان ضمن بهرهبرى از ناخشنودى موجود مردم ، آشكارا آنها را عليه امير - نظام و اصلاحاتش برانگيختند . در ماه مارس 1849 مخالفان او ، شورش چند فوج از سربازان پادگان تهران را عليه امير نظام سازمان دادند .
سربازان شورشى كه مدتى حقوقشان را دريافت نكرده بودند پيرامون خانه ميرزا - تقى خان گرد آمدند و از شاه خواستند تا امير نظام را از مقام خود بر كنار كند . شاه قصد انجام اين تقاضا را داشت ، اما سربازان موافقت كردند پراكنده شوند ، و اين بار ميرزا تقى خان در مقام صدارت باقى ماند .
ناصر الدين شاه جوان در آغاز از ميرزا تقى خان و پيكارهايش براى انجام اصلاحات پشتيبانى مىكرد . به نشانهء اعتماد كاملش به او ، با وجود آنكه نژادش به « عوام » مىرسيد ، خواهر تنىاش را به عقد ازدواج ميرزا تقى خان درآورد . اما سرانجام دشمنان امير نظام موفق شدند بدگمانى شاه را عليه او برانگيزند : به شاه وانمود كردند كه گويا امير نظام قصد سرنگون كردن او و اشغال تخت و تاج سلطنت را دارد و اينكه گويا اصلاحات او به اين منظور انجام گرفته تا در ميان مردم و بهويژه بين ارتشيان محبوبيت به دست آورد . در پى اين تحريكات ميرزا تقى خان مورد بىلطفى شاه قرار گرفت . در نوامبر 1851 امير نظام از مقام صدارت و فرماندهى ارتش بر كنار و سپس به كاشان تبعيد شد ، در اين شهر بنا به فرمان شاه او را كشتند .
نخستوزير تازه ( ميرزا آقا خان نورى انگليسىخواه ) ، بيشتر از اصلاحاتى را كه تقى خان آغاز كرده بود ناديده انگاشت يا عقيم گذاشت .
اصلاحات امير نظام در پى تلاشهاى گروهى از طبقهء حاكم كه طرفدار استوارى قدرت دولت مركزى بودند ، انجام گرفت ، در آن هنگام به نظر آنها اين اصلاحات به منظور سركوبى قيامهاى تودهها ضرورى شمرده مىشد . قبلا يعنى هنگاميكه امير كبير سرگرم سركوبى
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 354
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٣٥٤