تبعيت از شاه تازه را نپذيرفت . فتحعلى خان نخست صادق خان شكاكى را مطيع كرد و با نيروئى به سوى مشهد رهسپار شد . در اوت 1799 نادر ميرزا تسليم گرديد و خانهاى خراسان به اطاعت فتحعلى شاه درآمدند .
اين گونه در اواسط سال 1801 فتحعلى شاه توانست پايدارى رقيبان اصلىاش را در هم شكند و موقعيت سلطنتش را استوار گرداند . استانهاى ايرانى تابع او داراى ويژگيهائى بودند . اين استانها و شهرستانها را خانهاى فئودالى فرمانروائى مىكردند كه كمتر زير نظارت دولت مركزى و شاه بودند ، اينان نهتنها ماليات قابل توجهى به دولت مركزى نمىدادند ، بلكه گاهگاهى از اطاعت شاه روى برمىتافتند فتحعلى شاه بيشتر ناچار مىشد كه براى مطيع كردن آنها نيروى نظامى به كار برد .
نظام اقتصادى - اجتماعى و سياسى
در پايان سدهء 18 و آغاز سده 19 ايران كشور كشاورزى پسافتادهاى بود كه بهطور كلى قشر فئودالها آن را مىگرداندند و عشاير كوچنشين با نظام روابط توليدى نيمه فئودالى - نيمه پدرسالارى زندگى مىكردند ، در همان هنگام در كشورهاى اروپائى روابط سرمايهدارى در حال شكوفائى بود . انگيزههاى عقبافتادگى اجتماعى - اقتصادى ايران ، در درجه اول استيلاى پىدرپى و خانمانبرانداز بيگانگان در قرون وسطى و حتى جنگ و ستيز - هاى داخلى و پيوستهء فئودالها بود ، بهويژه اين كيفيت كه ضمن سرتاسر سدهء 18 در ايران ادامه داشت ، جامعهء ايرانى را از پاى درآورد . استيلاى بيگانگان و ستيزهاى فئودالى داخلى ، روستاها و شهرها را به ويرانى كشاند ، صنايع را از ميان برد و پيشرفت اجتماعى - اقتصادى كشور را متوقف كرد . ويرانى سيستمهاى آبيارى باعث شد كه در پهنههاى گستردهاى از زمينهاى قابل كشت كار كشاورزى غيرممكن گردد ، نوسازى تاسيسات آبيارى هم نيازمند به زمان طولانى و كار توانفرسا بود ، بنابراين بيشتر از زمينهاى بارور استانها به بيابانهاى بايرى تبديل شدند .
اصل نظام اجتماعى ايران بر پايه مالكيت فئودالى شاه ، خانها و فئودالهاى روحانى ، روى زمينهاى كشاورزى و آب ، استوار بود . شاه كه بزرگترين مالك زمينهاى كشاورزى ايران بهشمار مىرفت به خانهاى زيردستش بهجاى حقوق و پاداش زمينهائى را به عنوان تيول ( مواجب موقت و مشروط ) و سيورغال ( حقوق موروثى ) و درآمد شهرها را واگذار مىكرد . در پايان سدهء 18 و آغاز سدهء 19 شكلهاى اصلى مالكيت زمين به شرح زير بودند :
خالصه يا املاك دولتى ، در كنار اين زمينها املاك متعلق به شخص شاه و اعضاى خانوادهاش