تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 304

مساهمون:

ص٣٠٤
بازرگانى داخلى رو به بهبودى نهاد . اما روند تجديد حيات اقتصادى ايران پس از مرگ كريمخان ، در پى ستيزهاى پيوسته فئودالى متوقف شد . از سال 1779 تا 1788 ستيزهاى خونينى به منظور به چنگ گرفتن قدرت ميان فئودالهاى بلندپايهء خاندان زند درگرفت ، اين ستيزها پس از به قدرت رسيدن لطفعلى خان زند آخرين شاه دودمان زنديه ، پايان يافت . تعويض شاهان خاندان زند با زدوخوردهاى خونينى همراه بود . هنگاميكه افراد خاندان زند در مركز و جنوب ايران بر سر به دست گرفتن قدرت سرگرم زدوخورد بودند ، در شمال ( در مازندران و استرآباد ) ، قاجاران به استوار كردن مواضع‌شان مىپرداختند . از ميان خانهاى قاجار آقا محمد خان اخته كه مردى بىرحم و پرتوان بود به‌پا خاست ، او مدت 15 سال در شيراز نزد كريمخان - زند به عنوان گروگان به‌سر مىبرد . پيش از مرگ كريمخان آقا محمد خان از شيراز گريخت و به منطقه‌ايكه ايل قاجار سكونت داشت ( در ناحيهء استراباد ) رفت . در اينجا ميان آقا - محمد خان و برادرانش براى به دست گرفتن قدرت ستيز درگرفت ، آقا محمد خان ضمن پيكار پيروز شد . در سالهاى بعد برادرانش كوشش كردند با او مخالفت كنند ، اما تلاشهايشان بىنتيجه ماند و شكست خوردند . آقا محمد خان پس از آنكه قدرتش را بر ايل قاجار استوار كرد بر آن شد دامنهء چيرگيش را بر مناطق همسايه‌اش در ايران گسترش دهد . به سال 1783 بر استراباد ، مازندران و گيلان چيره گرديد ، به سال 1785 قاجاران تهران ، قم ، كاشان و اصفهان را گرفتند . به سال 1789 آقا محمد خان شيراز را محاصره كرد ، اما شهر داراى برج و باروهاى استوارى بود و آقا محمد خان توپ و وسائل شكستن اين استحكامات را در اختيار نداشت . بنابراين پس از يك ماه محاصرهء بىنتيجه ، با ارتشش به تهران برگشت . به سال 1791 آقا محمد خان تقريبا سرتاسر آذربايجان را به تصرف درآورد .

برقرارى قدرت دودمان قاجار

در پايان سال 1794 آقا محمد خان قاجار توانست جانشين كريمخان زند را نابود كند و استانهاى اصلى كشور ايران ، به استثناى خراسان و قسمتى از كردستان را به تصرف درآورد . لازم به يادآورى است كه آقا محمد خان همزمان با نبردهاى عليه زنديان و پس از آن ، ناگزير شد نبردهائى را عليه بسيارى از خانهاى بىاهميت ، كه از اطاعت او سرپيچى مىكردند ، انجام دهد . آقا محمد خان پس از آنكه تمام مناطق ايران را به تصرف درآورد ، فرماندارى استانهاى
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 304 | ا . آ . گرانتوسكى / م . آ . داندامايو / گ . آ . كاشلنكو / اى . پ . پتروشفسكى / ك . س . ايوانف / ل . ك . بلوى / كيخسرو كشاورزى