تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 302

مساهمون:

ص٣٠٢
شهريان با نظر على خان تماس گرفتند ، دروازه‌هاى شهر را گشودند ، تقى خان به وسيله نيروهاى اعزامى شاه زند دستگير شد ، او را به شيراز رساندند و به فرمان خود كريمخان اعدامش كردند . قيام مردم عليه حاكمان در مازندران و كناره‌هاى خليج فارس نيز رويداد . به موازات پيكار عليه جنبش مردم كريمخان ناگزير شد سركشى و طغيان فئودالهاى معينى را نيز سركوب كند . يكى از اين فئودالهاى سركش حاكم بندر ريگ در كنارهء خليج فارس به نام مير محمد بود ، اين فئودال حملات راهزنانه‌اى را عليه كشتىهاى تجارتى آغاز كرده و مانع از رفت‌وآمد كشتىها از راه دريائى مىگرديد . حاكم زنجان و استان خمسه نيز از اطاعت كريمخان سرپيچيد . اما بيشتر اين قيام‌ها و شورش‌ها عليه حكومت كريمخان پراكنده بودند و جنبهء اختلافهاى محلى را داشتند ، بنابراين نسبتا فورى و به آسانى سركوب مىشدند .

سياست خارجى كريمخان

تصرف هندوستان به وسيلهء انگليسيان كريمخان را سخت نگران كرد ، چون بيم آن را داشت كه مبادا ايران هم سرنوشت هندوستان را پيدا كند ، بنابراين تلاش مىكرد استقلال كشور را در برابر تجاوز دولت‌هاى اروپايى نگهدارد . نتيجهء اين نگرانى آن شد كه كريمخان به ميزان چشم‌گيرى روابط سياسى و بازرگانى خود را با دولت‌هاى بيگانه محدود كرد . كريمخان به‌ويژه از گسترش نفوذ انگليسها در ايران مىترسيد . راست است كه به سال 1763 ، پس از پايان جنگهاى 7 ساله در اروپا ، هنگاميكه وضع انگلستان در هندوستان و شرق به ميزان چشم‌گيرى استوار گرديد ، كريمخان ناچار شد در مورد بازرگانى گذشت‌هائى را دربارهء انگليسها روا دارد . در نيمه دوم سدهء 18 موقعيت دولتهاى اروپاى باخترى در ايران بسيار ضعيف بود . عمال بازرگانى انگليسى و هلندى فقط در جزاير و كناره‌هاى خليج فارس فعاليت داشتند . كريمخان كه از اشغال هندوستان به وسيله انگليسها پند گرفته بود ، اجازه نداد اينان در شيراز و داخل كشور نفوذ كنند . فعاليت انگليسيان و هلنديان در آن هنگام فقط به كارهاى بازرگانى محدود بود . در آنزمان دولت‌هاى اروپائى در زندگى اقتصادى و سياسى كشور ايران نفوذ چندانى نداشتند . در زمان كريمخان روابط بازرگانى ايران و روس رونق داشت . مراكز مهم بازرگانى ايران و روس بندر هشتر خان و بندر انزلى در ايران بودند . روسها ، ماهوت ، مخمل ،