فراوردههاى آهنى ، شكر ، گندم و آرد به ايران صادر مىكردند . از ايران ، پارچههاى ابريشمى ، پنبه ، برنج ، حنا و كالاهاى ديگر به روسيه صادر مىشد . به موازات پيشرفت گستردهء بازرگانى ميان ايران و روس بين اين دو دولت مذاكرات سياسى دربارهء مسائل نظامى انجام گرفت .
در سالهاى 1766 / 67 يك هيئت روسى وارد ايران گرديد و به سال 1778 هيئت روسى ديگرى به ايران اعزام شد ، منظور از اعزام اين هيئت انعقاد پيمان اتحاد سياسى و نظامى بين ايران و روس عليه دولت تركيه بود . در اين هنگام كه كريمخان نسبت به تركان موضع خصمانهاى داشت ، پيشنهاد روسها را پذيرفت ، اما مرگ او كه به سال 1779 رويداد مانع از انجام اين طرح گرديد .
در نيمه دوم سدهء 18 امپراطورى عثمانى راه زوال را مىپيمود ؛ تركان سرگرم جنگ با مردم بالكان بودند ، اينان مىخواستند از زير يوغ تركها آزاد و مستقل شوند .
ضمنا جنگ با روسها هم اين دولت را به ناتوانى كشاند . در ارتباط با اين اوضاع عراق عرب و بصره را عمر پاشاى بغدادى مستقلا اداره مىكرد . در نيمه سالهاى 70 ، ميانهء كريمخان با او بههم خورد و عمر پاشا قسمتى از تعهدات خود را در برابر ايران زيرپا گذاشت .
پس از شكايات بىنتيجهايكه دولت ايران از عمر پاشا به سلطان عثمانى كرد ، كريمخان در آغاز سال 1775 نيروئى سى هزار نفرى را به بصره فرستاد تا آنجا را اشغال كند . انگيزهء مهم اين لشكركشى آن بود كه كريمخان كوشش داشت اين شهر واقع در مصب شط العرب را تصرف كند چون اينجا مهمترين مركز بازرگانى خليج فارس بهشمار مىآمد . محاصرهء بصره 13 ماه طول كشيد . هنگام محاصره ، انگليسها به نيروهاى ترك كمك مىكردند ، به آنها اسلحه و سازوبرگ مىرساندند . اما با وجود كمك انگليسها ، تركان به سال 1776 ناچار به تسليم شدند و بصره به تصرف ايرانيان درآمد . بصره مدت كمى در تصرف ايرانيان بود ( تقريبا سه سال ) . به سال 1779 ، پس از مرگ كريمخان ارتش ايران بصره را رها كرد و اين شهر دوباره به تصرف تركان درآمد .
ازسر گرفتن جنگهاى فئودالى پس از مرگ كريمخان
در پى تدبيرهاى كريمخان مبنى بر پايان دادن به ستيزهاى داخلى ، قابل ذكر است كه ضمن سالهاى 70 سدهء 18 كاميابيهائى در زمينهء ترميم نابسامانيهاى اقتصادى و پيشرفت كشور ، به دست آمد . رفتهرفته اقتصاد روستاها نوسازى شد و بسيارى از روستائيان به دهاتشان كه از ميان نرفته بودند ، برگشتند ، تاسيسات آبيارى تعمير گرديدند و حتى ساختمان - هاى تازهاى به اين منظور ايجاد شد ، وسعت زمينهاى زير كشت افزايش يافت ، صنعت و