اين خيانتش پول كلانى گرفت . هنگاميكه همايون تيمورى دومين سلطان امپراطورى « مغول كبير » در هندوستان ، به منظورهائى از پيگرد سلطان وقت از هندوستان گريخت و به سال 1544 به ايران پناه برد ، شاه نهتنها او را پذيرفت ، بلكه كمكش كرد تا به سال 1555 به هندوستان برگشت و به سلطنت رسيد . شاه طهماسب به ازاى اين كمك ، استان قندهار و توابعش را دريافت كرد .
به سال 1553 ، هنگاميكه راههاى دريائى تجارتى انگلستان از طريق درياى سفيد و شاهزادهنشين تابع روسيه و هشترخان ايجاد شد ، نخستينبار روابط تازهاى ميان دولتهاى اروپائى و ايران پديد آمد ، دولتهاى نامبرده به برقرارى روابط تجارتى با ايران از طريق روسيه علاقهمند بودند ، اين راهها از قلمرو تركيه مىگذشتند . از راههاى ولگا - درياى خزر كه در قلمرو روسيه آباد شده بودند ، بازرگانان انگليسى ، بهره مىبردند .
نمايندهء انگليسى كمپانى بازرگانى « مسكو » آنتونى جنكينسون ، همراه با سفير انگليس چنسلر وارد روسيه گرديد و به وسيله ايوان چهارم « مخوف » پذيرفته شد ، اين هيئت پس از ديدار از مسكو نخست به بخارا ( 1558 - 1559 ) و سپس از راه ولگا - خزر به ايران رهسپار گرديد ( 1561 - 1563 ) . ضمن راه جنكينسون ، از سوى بيگلربگى شيروان ، ابدال خان اوستاجلو پذيرائى شد . اينها در شماخى موافقت كردند تا كالاى مربوط به بازرگانان انگليسى كه بيشترشان ابريشم خام صادراتى ايران و پارچههاى ابريشمى بودند ، از طريق راههاى روسيه - به انگلستان و بالعكس حمل شوند . جنكينسون به عنوان سفير انگلستان مىخواست شاه طهماسب را در قزوين ديدار كند ، درصورتيكه او واقعا سفير نبود . طهماسب كه كوشش مىكرد روابط نيكوئى با تركان داشته باشد از انجام مذاكره با جنكينسون سر باز زد . اما در پى پشتيبانى ابدال خان اوستاجلو كه به صدور ابريشم ايران علاقه داشت ، روابط كمپانى انگليسى « مسكو » با شيروان و صدور ابريشم از راه ولگا - خزر روبراه شد .
در ربع چهارم سدهء 16 روابط ديپلماتيك ميان ايران و روسيه برقرار گرديد . بازرگانى ميان روسيه - ايران نيز رونق گرفت . به سال 1571 سفير ونيزى دالساندرى به شاه طهماسب پيشنهاد كرد كه يك اتحاد جنگى ميان ايران و ونيز عليه تركها تشكيل شود ، اما شاه اين پيشنهاد را رد كرد .
افزايش ميزان مالياتها در زمان طهماسب اول به شدت روى اقتصاد ايران اثر گذاشت . شاه ضمن 14 سال آخر سلطنتش نتوانست حقوق ارتش را بهپردازد . بهاى دينار آن اندازه پائين آمد كه در پايان سدهء 16 - 200 دينار معادل يك مثقال نقره ارزش داشت .
درآمد دولت كه به سال 1558 تقريبا 5 ميليون دينار طلا بود به سال 1571 به 3 ميليون دينار كاهش يافت . در سالهاى آخر دولت شاه طهماسب اول وضع داخلى ايران بسيار وخيم
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 254
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٢٥٤