خونين جنبشهاى مردمى وارد عمل گرديد . بنابراين ، قسمتى از فئودالها بهويژه اشراف كوچنشين مغول ، ترك ، كه در ايران از عهدهء سركوبى جنبشهاى مردمى با زور برنمىآمدند ، از او پشتيبانى كردند .
باختر ايران و كشورهاى ماوراء قفقاز نيز به وسيله ارتش تيمور تصرف شد . تبريز به سال 1386 ، و بغداد دوبار ، در سالهاى 1393 و 1401 ، به دست نيروهاى تيمور افتاد ؛ حكومت جلايريها تارومار شد و سلطان آن گريخت . به سال 1393 قلمرو دولت آل مظفر در فارس و كرمان به تصرف تيموريان درآمد . تيمور در زمان زندگيش منطقهء باخترى ايران با آذربايجان ، ارمنستان و عراق عرب را به پسرش ميرانشاه واگذاشت .
پس از مرگ تيمور در قلمرو متصرفاتش ستيز داخلى درگرفت . سلطان احمد جلايرى از مصر بازگشت و با امير قره يوسف ، رهبر يك گروه از اتحاديه عشاير تركمن « قره قوينلو » ( به معنى گوسفند سياه كه تصوير آن روى پرچمشان ديده مىشد ) متحد شد ، گروه عشاير نامبرده در حوضهء درياچه وان سكونت داشتند . سلطان احمد به كمك عشاير قره قوينلو در نزديكى سردرود ارتش ميرانشاه تيمورى را شكست داد ، و خود ميرانشاه به سال 1408 كشته شد . اما پس از اين پيروزى بر سر تقسيم زمينهاى تصرف شده ميان متحدان اختلاف روى داد و به سال 1410 در نزديكى تبريز نبردى ميان آنها درگرفت . قره يوسف كه پيروز شد ، فرمان داد سلطان احمد را خفه كردند . بنابراين در قلمرو حكومت جلايريان ، دولت قره قوينلو زمامدار شد ( 1410 - 1468 ) ، اين قلمرو شامل آذربايجان ، ارمنستان ، كردستان ، عراق عرب بود ، قره قوينلوها تبريز را پايتخت قرار دادند . پادشاهان قره قوينلو - قره يوسف ( 1410 - 1420 ) و اسكندر ( 1420 - 1437 ) سرگرم نبردهاى پيوسته با تيموريان شدند .
دشمن ديگر قره قوينلو و متحد تيموريان گروه ديگرى از اتحاديه عشاير تركمن به نام آق قوينلو ( به معنى گوسفند سفيد كه تصوير آن روى پرچشمان ديده مىشد ) كه عشيرهء بايندر در رأس آن قرار داشت ، بود . هردو گروه اتحاديهء عشايرى - قره قوينلو و آق قوينلو - در حدود سالهاى 1375 - 1380 تشكيل شدند ، اينها از عشاير كوچنشين غز بودند كه با هجوم مغولها در سدهء 13 به سوى غرب رانده شدند . قلمرو آق قوينلو در قسمت علياى رودخانه دجله و دياربكر بود .
باقى مناطق ايران به اضافه آسياى ميانه در نيمه اول سدهء 15 در قلمرو تيموريان باقى ماند . پسر و جانشين تيمور به نام سلطان شاهرخ ( 1405 - 1447 ) پايتختش را از سمرقند به هرات منتقل كرد ، و ماور النهر را به عنوان تيول به پسرش الغ بيك واگذاشت ( 1409 - 1449 ) ؛ شاهرخ خودش بدون واسطه فرمانروائى خراسان را مىگرداند و استانهاى ديگر ايران را ميان شاهزادگان تيمورى به عنوان تيول تقسيم كرد . او از تصرف
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 235
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٢٣٥