9 . ايران زير چيرگى خانهاى مغول
تصرف ايران به دست مغولان
تشكيل امپراطورى مغول به وسيله چنگيز خان پىآمدهاى مهمى در زمينهء بينالمللى دربرداشت . لشكريان مغول در سده 13 ، چين شمالى ( امپراطورى تزين ) ، چين جنوبى ( امپراطورى سون ) ، تبت ، تركستان خاورى ، آسياى ميانه ، ايران ، عراق عرب ، ماوراء قفقاز ، قفقاز شمالى ، اروپاى خاورى و كنارههاى ولگا و روسيه را تصرف كردند . استيلاى مغولان در كشورهاى نامبرده انگيزه سقوط اقتصادى اين كشورها بهويژه ايران و كشورهاى همسايهاش گرديد ، و همراه آن تغييراتى را در راههاى تجارتى آسيا - اروپا پديد آورد ، اين مسئله يكى از مهمترين انگيزههاى عمومى عقبماندگى كشورهاى آسيائى نسبت به كشورهاى باخترى گرديد . در پى اين رويداد روند عادى پيشرفت شكل فئودالى مالكيت زمين و وابستگى روزافزون دهقانان استثمارشونده به فئودالها در فاصلهء سدههاى 13 - 15 ، بهكلى دگرگون شد .
اتحاد سياسى مغولان در زمان چنگيز خان ( 1206 ) پس از پايان يافتن ستيز داخلى انجام يافت ، اما اين انگيزه گذرا بود فقط در اثر گرايش اشراف كوچنشين - نظامى به فئوداليزه شدن از راه به دست آوردن غنائم جنگى و سرزمينهاى تازه ، نهتنها اين اتحاد از ميان نرفت