خورد ، سلجوقيان در فاصلهء سالهاى 1071 و 1081 تمام ارمنستان ، خاور گرجستان ، متصرفات بيزانتين در آسياى صغير ، سوريه و فلسطين را تصرف كردند . پسر و جانشين الب ارسلان به نام سلطان ملكشاه ( 1072 - 1092 ) به سال 1089 ، قرهخانيان را در ماور النهر به اطاعت خود درآورد .
در زمان سلطنت ملكشاه سلجوقيان به اوج قدرت سياسى رسيدند . اما دولت اين دودمان هم يكپارچه نبود ؛ اعضاى اين دودمان هركدام منطقهاى را در تيول خود گرفتند ، و چند تن از آنها گاهگاهى عملا مانند سلطان مستقلى در قلمروشان فرمانروائى مىكردند ، اين گونه حكومتهاى سلاجقهء كرمان ( 1041 - 1187 ) ، سلاجقه سوريه ( 1078 - 1117 ) و سلاجقه روم ( آسياى صغير ، 1077 - 1307 ) ، پديد آمدند . پس از پايان تصرف زمينها به وسيله اشراف كوچنشين - نظامى ترك ، هريك از رهبران جنگى زمينهاى پهناورى را بگونهء اقطاع مالك شدند ، اينها نيازى به قدرت مركزى سلطان نداشتند و بنابراين تلاش گريز از مركز در اين استانها به اوج خود رسيد . سلطانها براى پيكار با چنين گرايشى ، خود را به اشراف بلندپايهء ايرانى و قشر روحانيان مسلمان يعنى گروههاى طبقهء فئودال ، كه خواهان وجود قدرت مركزى نيرومند بودند ، متكى كردند - برجستهترين ايدئولوگهاى اينگونه فئودالهاى هواخواه جدى سياست تمركز دولت ، وزير ايرانى سلطان الب ارسلان و ملكشاه ابو على الحسن الطوسى ، ملقب به نظام الملك ( 1017 - 1091 ) بود ، او ضمن رسالهاى به نام « سياستنامه » پندارهاى سياسيش را عرضه داشت . اما در شرايط رشد روزافزون سيستم « تيول لشكرى » و پراكندگى سيستم فئودالى قديم ، سياست تمركز سلطان به ناكامى محكوم شد و نتوانست از تلاشى حكومت جلو گيرد .
ازهمپاشيدگى دولتهاى سلجوقيان
پس از مرگ ملكشاه در زمان فرمانروائى سه تن از فرزندانش - سلطان محمود اول ( 1092 - 1094 ) ، بركيارك ( 1094 - 1105 ) و محمد ( 1105 - 1118 ) ، ستيز داخلى ميان دستههاى فئودال درگرفت ، هركدام از آنها خواهان به تخت نشاندن شاهزاده سلجوقى دست نشانده خودشان بودند . پس از مرگ محمد برادر و جانشيناش سنجر ، سلطان شد ( 1118 - 1157 ) هنگاميكه سنجر حكومت را به دست گرفت فقط استانهاى شرقى مانند خراسان ، سيستان و خوارزم و مرو كه پايتخت بهشمار مىرفت جزو قلمرو سلجوقيان باقيمانده بود .
عراق عرب ، باختر ايران و آذربايجان جزو قلمرو سلطان سلجوقى عراق و پايتختش همدان بود . به سال 1128 هفتآب و تركستان شرقى را كوچنشينان قرهخانى اشغال كردند -