شامل عربها ، غير عربها ، سنىها ، شيعهها ، خوارج و حتى غير مسلمانان بودند . تبليغات عباسيان در ميان دهقانان به اين گونه بود كه اگر خلافت به خاندان پيغمبر بازگردد ، همهء مسلمانان از دادن خراج معاف خواهند شد و از غير مسلمانان هم خراج عادلانهاى دريافت خواهد گرديد ، و بهطوركلى همه روستائيان از انجام كار اجبارى و بيگارى بخشوده خواهند شد .
اين تبليغات در خراسان بيشتر از جاهاى ديگر به كاميابى گرائيد ، تا آنجا كه براى آماده كردن مردم براى قيام ، نمايندهء جوان و پرتوانى به نام ابو مسلم به آن منطقه فرستاده شد ، اين شخص كه بردهء پيشين بهشمار مىرفت در 9 ژوئن 747 ميلادى به روستاهاى مرو وارد شد در آنجا قريب 4 هزار تن از ياغيان آتش افروختند و پرچم سياه برافراشتند و جامهء سياه به تن كردند ( رنگ سياه نشانهء عباسيان و رنگ سبز نشانهء شيعيان و رنگ سفيد نشانه خوارج بود ) . تودهء اصلى قيامكنندگان كه شمارهشان باسرعت رو به افزايش بود دهقانان ايرانى بودند اما دهگانان زميندار فئودال ايرانى و عشاير عرب كه از پيش ساكن خراسان شده و از مروان دوم خليفه بنى اميه ( 644 - 650 ) دل خوشى نداشتند ، به آنها پيوستند . گروههاى قيامكننده از لحاظ عقايد مذهبى جورواجور بودند و حتى مزدكيان هم در اين قيام شركت داشتند . بردگان فرارى هم به اردوى ابو مسلم پيوستند ، اردوى جداگانهاى تشكيل شد كه در آن 7 هزار تن بردهء فرارى آماده نبرد شدند .
اين قيام چنان گسترش يافت كه تبديل به يك جنگ داخلى فراگير در سرتاسر خاك ايران و عراق گرديد . ارتش بنى اميه كه در طوس ، گرگان ، نهاوند و روى رودخانه زاب بزرگ شكستهائى پىدرپى را تاب آورد ، در ژانويه 750 ميلادى به پايداريش پايان داد . مروان دوم به مصر گريخت و در آنجا كشته شد . كمى پيش از اين رويداد يعنى 28 نوامبر 749 ابو العباس سفاح عباسى در مسجد جامع شهر كوفه خود را امام - خليفه مسلمين خواند .
تشكيل خلافت عباسى
اين گونه خلافت عباسى تشكيل شد ( 750 - 1258 ميلادى ، در فاصلهء سالهاى 945 - 1132 عباسيان عملا هيچگونه قدرت سياسى نداشتند و فقط به عنوان يك مرجع روحانى بهشمار مىرفتند ) . نخستين خليفهء عباسى - سفاح ( 750 - 754 ) و برادرش منصور ( 754 - 775 ) - مركز خلافت را از سوريه به عراق كه كانون مبارزه با بنى اميه بود ، منتقل كردند - نخست در شهر انبار و سپس به سال 762 در شهر بغداد جاىگزيدند . شهر بغداد بنا به طرح