از اصلاحات در استانهائيكه از لحاظ اقتصادى عقبافتاده بودند ، ماليات جنسى اخذ مىشد .
خسرو اول به خانوادههاى اشراف قديمى كه در نتيجهء جنبش مزدكيان به بينوائى گرائيده بودند ، كمك مالى مىكرد . درعينحال او عليه اشرافى كه دوباره روش زورگوئى را در پيش گرفته بودند واكنش نشان مىداد . نخستين مقام حكومتى پس از شاهنشاه وزورگ فراماتار بود كه شاه مىتوانست او را بر كنار و تعويض كند . مقام اران سپهپات ( فرمانده نيرو ) لغو شد ؛ هماكنون ارتش زير فرمان 4 تن فرمانده كه در استانهاى شمالى ، غربى ، شرقى و جنوبى مستقر بودند ، قرار گرفت ، اينان مقامهاى دوم ، سوم ، چهارم و پنجم را پس از شاه ، در دستگاه حكومت دارا بودند ؛ در اين هنگام موبدان موبد در مقام ششم قرار داشت ، اين گونه نفوذ روحانيت در دستگاه دولت رو به كاهش نهاد . در زمان خسرو اول در كنار صنف چريكسوار ، قسمتهاى منظمى از كوچنشينان و حتى روستانشينان قفقاز و مرزهاى شرقى سازمان يافتند و براى نبرد آماده شدند .
سياست خارجى ايران در سدهء ششم
قباد به سال 502 جنگ با بيزانتين را از نو آغاز كرد و آميد ( ديار بكر كنونى ) و فئودسيوپل ( ارض روم كنونى ) را به تصرف درآورد اما اين كاميابىها زودگذر بودند .
جنگ ايران و بيزانتين با وقفههاى كوتاهى تقريبا در تمام طول سدهء ششم ادامه داشت .
خسرو اول كه مىكوشيد تسلط ايران را بر راههاى كاروانرو و معبرهاى مديترانه و درياى سياه پابرجا سازد ، به سال 540 به سوريه هجوم برد و آنتيوخيورا به آتش كشيد و ساكنان آن شهر را به اسارت گرفت ؛ قسمت عمدهء اسيران را براى ساختن « آنتيوخى خسروى » نزديك تيسفون بهكار گرفت . لشكريان خسرو در غرب گرجستان هم مستقر شدند . اما او نتوانست سرزمينهاى تصرف شده را نگاهدارد و به موجب قرارداد صلح سال 562 قرار شد مرزهاى دو طرف مانند پيش باشد . به سال 571 جنگ دوباره از نو گرفته شد ، اين بار نبرد در ارمنستان كه طغيان تازهاى درگرفته بود ، آغاز گرديد . اين جنگ براى ايران كاميابى چندانى را به بار نياورد ، در عوض خسرو توانست اتيوپى ، سرزمين حاصلخيز يمن در جنوب عربستان را از بيزانتين جدا و به قلمرو خود بيفزايد ، براى اشغال يمن خسرو به سال 570 يك سفر جنگى دريائى ترتيب داد . تصرف يمن چيرگى ايران را بر راههاى مهم كاروانرو و دريائى كه بنادر مديترانه شرقى را از راه عربستان غربى و يمن به دريا و هندوستان وصل مىكردند ، محرز كرد .