حق نداشتند به كار دولتى بپردازند . رئيس اين صنف واستريوشان سالار بود ، اين شخص از ميان صنفهاى ممتاز برگزيده مىشد . از آنجا كه همهء مالياتهاى جمعآورىشده از صنف مالياتدهنده ، بايستى به خزانه شاه ريخته مىشد ، واستريوشان سالار درعينحال سمت رياست مالى را هم به عهده داشت ، طرح درآمد و هزينه بودجه دولت به عهده او سپرده شده بود .
در دولت ساسانيان دستگاه ديوانسالارى پيشرفتهاى وجود داشت . علاوه بر بلند - پايگان نامبرده بسيارى از مأموران عاليرتبهء كشورى و لشكرى در اين دستگاه كار مىكردند : رئيس گارد سلطنتى ( هزار اپات ) ، فرمانده سواران ، خزانهدار كل ، مأموران پذيرائى از سفيران خارجى و غيره . بعدها پايه وزورگ فراماتار ( « فرمانفرماى بزرگ » ، تقريبا نقش صدراعظم يا نخستوزير را ايفا مىكرد ) بهوجود آمد - اين مقام بايستى كليه كارهاى ادارى و مالى كشور را مىگرداند و به اصطلاح مهردار سلطنتى هم به شمار مىآمد .
ادارههاى مشخصى به نام ديوان وجود داشت كه در رأس هركدام يكى از بلندپايگان بودند .
دولت ساسانى داراى آرتش دائمى نبود ( بهغير از گارد سلطنتى كه شماره افراد آن تقريبا به هزار تن مىرسيد ) . ارتش از چريكهاى سوار وابسته به صنف پيكارگران تشكيل مىشد . اسلحه پيكارگران سوار ، نيزه ( به طول 2 متر ) ، كمان و تيردان ، شمشير ، تبر جنگى ، نيزه و كمند بود . سواران زره مىپوشيدند ؛ سر ، سينه و گردن اسبهاى سوارهنظام هم از زره پوشيده بود . رزمندگان كمكى ، حتى سوارانى از مناطق كوهستانى و كوچنشينى شامل ايرانيان يا ديگران به نيروهاى رزمنده مىپيوستند . نيروى پيادهنظام شامل دهقانان بودند كه از ميان اين قشر دستچين مىشدند . اينان آموزش رزمى چندانى نمىديدند و هنگام نبرد فقط به عنوان نيروى كمكى براى انجام خدمات بنه و تداركاتى در دژها بهكار برده مىشدند ؛ رزمندگان پياده در برابر همرزمان سوارشان از حقوق و مزاياى كمترى برخوردار بودند و هميشه آنها را حقير مىشمردند .
قضاوت به عهده صنف روحانيان بود . در حقوق قضائى زمان ساسانيان بهطوركلى سه نوع بزه مهم وجود داشت ؛ مخالفت با دين ( زرتشتيگرى ) ؛ مخالفت با شاهنشاه ( بزه سياسى ) ؛ تخلف در پرداخت ماليات . كيفر دو مورد اول بيشتر اعدام بود ( در مورد بزههاى سياسى امكان داشت كيفر اعدام به زندان ابد در دژ فراموشى واقع در خوزستان ، تبديل شود ) . كيفر بزه تخلف مالياتى ، كور كردن ، تاديب يا جريمه بود . دربارهء حقوق خانواده ، مردان اجازه داشتند چند زن بهگيرند ، زنان از لحاظ حقوق با مردان كاملا نابرابر بودند .
اين رسم در دستگاه حاكم بهويژه خاندان ساسانى رواج داشت .
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 160
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص١٦٠