6 . ايران در زمان ساسانيان تشكيل نخستين جامعهء فئودالى
تشكيل دولت ساسانى
ابتكار اتحاد ايران در چارچوب يك حكومت واحد ، پس از تغيير دولت پارت ، از پارس آغاز شد ، اينجا زمانى نخستين مركز دولتهاى هخامنشى بود .
پارس كه در زمان سلوكيدها داراى استقلال سياسى مشخصى بود ، بعدها كه در قلمرو پارتها قرار گرفت داراى حقوق يكى از شاهنشينهاى تابع آن حكومت گرديد .
فرمانروايان اين منطقه در حدود سدهء دوم ق . م . به « شاه » ملقب شدند . براى خود سكه زدند . از نقوش روى سكههاىشان چنين برمىآيد كه آنها سنتهاى سياسى پارسيان باستان را نگاهداشته بودند ، به آتش مقدس احترام مىگذاشتند و خداى بزرگ زرتشتيان را كه اهورا مزدا بود ، ستايش مىكردند . آخرين دودمانى كه در زمان آرشاكها در فارس فرمان ميراندند بازرانگيد و آخرين « شاه » اين دودمان گوچهر بهشمار مىآيد . مركز پارس استخر بود ( نزديك پرسپوليس ) .
پارس از چند فرماندارى تشكيل مىشد . فرماندار يكى از اين شهرها ، بابك از دودمان ساسان بود ، او كه درعينحال كاهن معبد بزرگ آناهيتا بهشمار مىآمد ، به سال 208 - م