پيكارجوى ممتازى از قبيل مزدوران يونانى يا سوارهنظام باخترى و سغدى وجود داشتند ، نتوانستند در برابر ارتش سازمانيافتهء مقدونى پايدارى كنند .
نخستين نبرد در نزديكى رودخانه گرانيك رويداد ، در اينجا اسكندر نيروهاى متحد ساتراپهاى آسياى صغير را درهم كوبيد ، اين پيروزى راه تصرف قسمت مهمى از آسياى صغير را براى او گشود . ارتش اسكندر در طول كنارههاى آسياى صغير ، شهرهاى يونانى را اشغال كرد ، در اين شهرها ، نظامهاى دموكراتيك برقرار بود ، اما پارسيان از اليگارشى اين شهرها پشتيبانى مىكردند - شهرهاى نامبرده پس از اشغال « آزاد و خودمختار » اعلام شدند . اما اين آزادى اسمى بود ، و عملا جزو متصرفات اسكندر درآمدند . اندازهء محدوديت يا آزادى اين شهرها متفاوت بود و بستگى به آن داشت كه تا چه اندازه به مقدونىها علاقه نشان داده يا در برابر آنها پايدارى كردهاند .
رودوستز ممنن كه بهوسيلهء داريوش سوم فرماندهى نيروهاى پارسى را در آسياى صغير بهعهده داشت ، اميدوار به شكست ارتش مقدونى در خشكى نبود ، برآن شد عمليات جنگى را به دريا بهكشاند ، كوشش كرد تا ارتباط اسكندر را با مقدونيه و يونان از طريق دريا قطع كند . ناوگان پارسى عملياتى جدى را در درياى اژه آغاز كردند و جزائر آنجا را به تصرف درآوردند . علاوهبراين پارسيان كوشيدند تا قيامهائى را در داخل يونان كه بسيارى از مردمش از چيرگى مقدونيان ناخشنود بودند ، برانگيزند .
در تابستان 333 ق . م . ارتش اسكندر مقدونى از كيليكى گذشت و به شمال سوريه وارد شد . در آنجا نيروهاى اصلى ارتش پارس زير فرماندهى خود شاه داريوش سوم حضور داشتند .
در اكتبر 333 ق . م . نبردى ميان اين دو ارتش نزديكى ايس روى داد و به شكست پارسيان انجاميد . داريوش با شتاب بهسوى فرات گريخت ، تمام خانواده شاه ايران كه در اردوگاه جنگى مىزيستند بهدست اسكندر اسير شدند ، در دمشق خزانهء سيار لشكريان پارسى به تصرف مقدونيان درآمد . در پى اين پيروزى نهتنها مقدونيان سرتاسر آسياى صغير را گرفتند ، بلكه راهشان بهسوى جنوب ، شهرهاى ثروتمند ساحلى سوريه - فنيقيه و مصر باز شد . قسمتى از اين شهرها دلخواهانه به اسكندر تسليم شدند ، برخى ديگر سرسختانه پايدارى كردند . بهويژه نيروى زيادى براى تصرف تيرا كه موقعيتى جزيرهاى داشت و ساكنان آنجا پايدارى مىكردند ، بهكار رفت . سقوط اين شهرها باعث شد ، فعاليت پارسيان در درياى اژه كه بهوسيله ناوگان پارسى انجام مىگرفت پايان يابد ، اينها شهرهاى كيليكى و فنيقيه را تخليه كردند و پس از آگاهى از حضور نيروهاى مقدونى بهسوى وطن بازگشتند .
اشغال گازى راه را براى حركت اسكندر به مصر باز كرد ، مردم اين كشور از مقدونيان
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 113
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص١١٣