هخامنشى قيام كرد . اردشير موفق شد اين قيام را هم سركوب كند ، اما مگابيز را بخشيد .
بيدرنگ پس از سركوبى قيام مصر ، آتنىها با اسپارتى پيمان اتحاد جنگى منعقد كردند ، اين اتحاد براى انجام عمليات جنگى عليه پارس بود . دولتهاى آتنى كه از توانائى شكوفائى برخوردار شدند ، با كاميابى پارسيان را از حوضهء درياى اژه بيرون راندند و اردشير ناچار شد با آنها پيمان صلح بهبندد . به سال 449 ق . م . سفير آتن به نام كالى به شوش وارد شد ، همراه او سفيران دولتهاى ديگر شهرهاى يونانى متحد آتن حضور داشتند . بنابراين اين پيمان به نام « پيمان صلح كالى » شهرت يافت . بهموجب اين پيمان پارسها از تسلط بر شهرهاى يونانى آسياى صغير كه خود را به اتحاديهء زير رهبرى آتن وابسته بودند ، چشم پوشيدند ؛ علاوهبراين دولت پارس ملزم شد كه ارتش خود را به غرب رودخانه گاليس نفرستد ؛ از سوى ديگر آتنىها بايستى قبرس را كه مدتها پيش تصرف كرده بودند ، تخليه مىكردند ، و متعهد شدند در آينده ضمن نبرد ، به قيامكنندگان مصرى كمكى نكنند .
قيامهاى مردم مغلوب و شكستهاى نظامى پىدرپى پارسها ، اردشير يكم و جانشينانش را ناچار كرد تا روشهاى ديپلماتيك دولتهايشان را تغيير دهند . آنها اين دولت را با دادن رشوه عليه آن برمىانگيختند ؛ پارسها بهمنظور ناتوان كردن يونانيان گاهى به اسپارت و گاه به آتن كمك مىكردند .
به سال 424 ق . م . اردشير درگذشت . پس از دو كودتاى پىدرپى كه بهوسيله پسران اردشير ( خشايار دوم و سكوديان يا سغديان ) انجام گرفت ، در ماه فوريه 423 ق . م .
ساتراپ پيشين گيركان به نام واكوخا به سلطنت رسيد ، او پسر اردشير اول و از يك زن موقت بابلى بود ، هنگام به تخت نشستن نام داريوش يا داراى دوم را براى خود برگزيد .
در زمان حكومت داريوش دوم ساتراپهاى آسياى صغير به نام تيسافرن ، فارناباز و كورش كوچك ضمن اتحاد با اسپارتىها عمليات جنگى موفقيتآميزى را عليه آتنىها آغاز كردند و توانستند چند شهر يونانى آن منطقه را به قلمرو دولت پارس برگردانند ، از ويژگيهاى دورهء سلطنت داريوش دوم افزايش نفوذ اشراف دربارى در دولت ، توطئهها و سوءقصدهائيكه در بيشتر آنها ملكهء دربار به نام پاريساتيد دست داشت ، و حتى شورش مردم مغلوب قلمرو شاهنشاهى مىباشد . به سال 413 ق . م . فرمانرواى ساتراپ ليدى به نام پيسوفن قيام كرد . سركوبى اين قيام به ديپلمات آزمودهء پارس به نام تيسافرن واگذار شد ، او توانست به كمك مزدوران يونانى دوباره قدرت شاه را در ليدى برقرار كند . در فاصله سالهاى 411 - 408 ، شورشهاى تازهاى در آسياى صغير ، ماد و مصر رويداد .
انگيزهء اين شورشها آن بود كه در زمان شاهان اخير دودمان هخامنشى ، عاملان پارسى نسبت به مردم مغلوب بسيار بيرحمانه رفتار مىكردند ، آنها را به بردگى مىگرفتند و
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 102
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص١٠٢