پارسها آتيك را تصرف و شهر آتن را تاراج كردند و سوزاندند .
يونانيان تاكتيك تعرض از سوى دريا و دفاع در خشكى را برگزيدند . بنا به درخواست آتنىها ناوگان اتحاد يونانيان در خليج كوچك ميان شهر سالامين و كنارههاى آتيك ، جائى كه ناوگان بىشمار پارسيان امكان مانور نداشتند ، متمركز شدند . ناوگان يونانى شامل 270 كشتى بود كه 147 فروند آن به آتن تعلق داشت ، اين ناوگان اخيرا با تكنيك نوين جنگى آنزمان ساخته شده بودند . فرماندهى اين ناوگان به عهدهء سردار آزموده و قاطع آتنى تميستكل بود . خشايار شاه اميد داشت با يك ضربت ناوگان دشمن را نابود و پيروزمندانه به جنگ پايان خواهد داد . اما كمى پيش از آغاز نبرد به مدت سه شبانروز طوفان سهمگينى در دريا درگرفت و بسيارى از كشتىهاى پارسيان به كنارههاى صخرهاى كوبيده شدند .
در 28 سپتامبر 480 ق . م . ميان ناوگان يونانى و پارسى ، در نزديكى سالامين نبرد سختى به مدت 12 ساعت درگرفت . ناوگان پارسها به گوشه تنگ خليج كوبيده شدند و كشتىهاى خودشان مانع از حركت يكديگر گرديدند . در اينجا يونانيان پيروزى چشم - گيرى بهدست آوردند . قسمت عمده ناوهاى پارسيان نابود گرديد . خشايار شاه برآن شد با قسمتى از نيروهايش به آسياى صغير برگردد و به سارد برود ، سردار ماردونى را با نيروئى كه در حدود 40 تا 50 هزار تن بودند در فسال جا گذاشت . ماردونى مأمور شد زمستانرا در فسال بگذراند و به سال 479 ق . م . جنگ را از نو آغاز كند .
ماردونى كوشش كرد با آتنىها پيمان صلح جداگانه بهبندد ، اما آتنىها به اين كار تن درندادند و در موقعيت دشوارى قرار گرفتند ، چون اسپارتىها نيروئى براى كمك به دفاع آتيك نفرستادند . آتنىها ناگزير آتيك را تخليه و ساكنان را به سالامين منتقل كردند . پارسها آتن را گرفتند و آن را از بنياد ويران كردند .
ماردونى دوباره به آتنىها پيشنهاد صلح كرد ، اما اسپارتىها از ترس اينكه مبادا اين پيشنهاد پذيرفته شود ، ارتش نيرومندى به بئوتيا فرستادند . در اينجا چريكهائى از دولتهاى ديگر يونان كه شمارهشان به 50 هزار تن مىرسيد ، ازجمله نزديك به 30 هزار تن از گوپليت ، گرد آمدند . شماره پارسيان هم همين اندازه بود . به سال 497 ق . م . جنگ سختى در نزديكى پلاتئى رويداد . سواران پارسى از نظر شرايط محلى ميدان كارزار نتوانستند درگير نبرد شوند ، و گوپليتهاى يونانى دوباره بر پيادگان دشمن پيروز شدند .
ماردونى ضمن نبرد كشته شد و باقيمانده قشونش به آسياى صغير بازگشتند .
در پايان پائيز 479 ق . م . نبرد دريائى مهمى نزديك دماغهء ميكال ( در جزيره ساموس ) در كنارههاى آسياى صغير رويداد . در اين نبرد هم پارسيان بهسختى شكست
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 100
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص١٠٠