( تشريح المسائل )
* حاصل مطلب ( و حينئذ فان كان الثابت بهذه الاخبار . . . ) چيست ؟
اين است كه وقتى مفاد اخبار من بلغ اين شد كه محتاط ثواب دارد ، عقل نيز در حكم به اينكه فاعل احتياط ممدوح است مستقل است ، آنگاه اين اخبار از دو جهت مؤكد حكم عقلاند :
1 - يا دلالت دارند بر اصل ثواب ؛ 2 - يا دلالت دارند بر ثبوت ثواب بالغ .
* دلالت اخبار من بلغ بر اصل ثواب با المطابقه است يا بالملازمه ؟
وقتى اجمالا دلالت مىكنند بر اينكه فرد محتاط و فاعل به دنبال بلوغ ثواب ، مثاب است معناى مطابقى آنهاست كه مؤكّد حكم عقل نيز مىباشند .
حال وقتى اين اخبر بالمطابقه دلالت كردند بر ثبوت ثواب و لو بر عنوان احتياطكارى پس بالملازمه دلالت دارند بر طلب شارع آن فعل احتياطى را . منتهى اين طلب از دو حال خارج نيست .
* مراد از ( فان كان على وجه الارشاد لاجل تحصيل هذا الثواب . . . ) چيست ؟
اين است كه اين طلب :
1 - اگر طلب ارشادى باشد و ما را ارشاد كند به تحصيل همان ثوابى كه تفضّلا خداى تعالى به ما وعده داده ، پس لازمهء استحقاق ثواب است .
يعنى وقتى عقل و شرع حكم به استحقاق دادند ، لازمهاش يك امر ارشادى به تحصيل آن ثواب است . لذا چنين طلبى عين امر به احتياط در اوامر احتياط است كه مؤكد حكم عقلاند لكن اين امر ، امر مولوى نيست تا قصد امتثال بطلبد .
2 - و اگر طلب مولوى استحبابى باشد مىگوئيم : وعدهء ثواب مستلزم امر استحبابى مولوى نيست ، چرا كه حكم شرع به تنجّز ثواب تصديق همان حكم عقل است به تنجّز ثواب و لازمهء اين مطلب امر ارشادى است و نه مولوى و ما نحن فيه شبيه اين آيهء شريفه است كه مىفرمايد :
( مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي ) *
كه عقل نيز در حكم به اين معنا استقلال دارد لكن با اين تفاوت كه : مورد آيه وعدهء ثواب بر اطاعت حقيقيه است و مورد بحث ما وعده ثواب بر اطاعت حكميه يعنى احتياط است كه بنده با انجام آن در حكم مطيع است و نه واقعا مطيع .
در نتيجه ما نحن فيه شبيه وعدهء ثواب بر نيّت خير است كه فرد با نيّت خير در حكم مطيع است از اين جهت كه انقياد كامل دارد و تعميم قطعى بر انجام فعل گرفته است .
* حاصل مطلب در ( و اما ما يتوهّم من : انّ استفادة الاستحباب . . . ) چيست ؟
اين است كه برخى توهّم كردهاند كه اخبار من بلغ شبيه اخبار من سرّح لحيته مىباشد . و لذا حضرات