بالنسبة إليه ، دون مطلق ما فيه الاحتمال ، و هذا بخلاف أصالة الإباحة ، فإنّها حكم في مورد الشبهة لا مزيلة لها . هذا ، و لكن أدلّة الاحتياط لا تنحصر في ما ذكر فيه لفظ « الشبهة » ، بل العقل مستقلّ بحسن الاحتياط مطلقا . فالأولى : الحكم برجحان الاحتياط في كلّ موضع لا يلزم منه الحرام . و ما ذكر من أنّ تحديد الاستحباب بصورة لزوم الاختلال عسر ، فهو إنّما يقدح في وجوب الاحتياط لا في حسنه .
ترجمه :
تنبيه سوم : احتياط تام موجب اختلال در نظام زندگى است
در حكم عقل و نقل به خوبى و رجحان احتياط ، بهطور مطلق ترديدى وجود ندارد حتى در شبهاتى كه در آن شبهات امارهء بىنيازكنندهء ( ما ) از اصالة الاباحه باشد ، جز اينكه بلا شك احتياط در تمام ( شبهات موضوعيّه ) موجب اختلال نظام ( زندگى ) است ، چنان كه شيخ حرّ عاملى در گذشته به اين مطلب اشاره نمود ، بلكه از ( احتياط در تمام شبهات موضوعيّه ) زيادتر از آنچه شيخ فرموده ( عسر و حرج ) لازم مىآيد ( يعنى مستلزم عسر و حرج شديد ، تكليف ما لا يطاق ، و تكليف به محال لازم مىآيد ) پس امر به چنين احتياطى ( و لو استحبابا ) از جناب مولاى حكيم جايز نيست ، چرا كه با غرض ( از خلق انسان و استفادهء او از نعمات ) منافات دارد ( و خلاصه نقض غرض است ) پس ( احتياط هم خوب است و هم بد و لكن براى تشخيص اين خوب و بدى چه بايد كرد ؟ ) .
راههاى تشخيص حسن و قبح احتياط در موضوعات مختلفه
1 - تبعيض ( قائل شويم ) به حسب مراتب ( يعنى بگوئيم كه ) احتياط مستحب است تا آن مرتبهاى كه اختلال در نظام لازم آيد ، اين طريق نيز مشكل است ( همانطور كه احتياط در تمام شبهات موضوعيّه مشكل بود ) چرا كه تعيين حدود اين مطلب ( كه روزانه با صدها شبههء موضوعيه روبرو مىشويم ) در نهايت دشوارى است .
2 - امكان دارد ( قائل شدن به ) تبعيض به حسب احتمالات ، پس در مظنونات احتياط مىشود ( يعنى هركجا كه ظن غير معتبر بر حرمتدارى احتياط خوب است ) .
- و امّا احتياط در ( موضوعاتى كه ) شك ( شما متساوى الطرفين است ) چه رسد به ضميمه كردن موهومات به اين مشكوكات ، حرجى است كه مخلّ نظام زندگى است و دلالت مىكند بر اين تبعيض حكم عقل ( البته ) پس از در نظر گرفتن : 1 - خوب بودن احتياط مطلقا ( كه احتياط بطور كلّى خوب است ) 2 - و