من در كتاب رموز الشهاده كه با ترجمهء كامل نفس المهموم چاپ شده است در اين موضوع توضيحات قابل توجهى دادهام .
پس از توجه به اين مقدمه ، حقيقت مطالب اين باب كافى و اخبار مندرجهء در آن خوب روشن است . البته امام معصوم در زندگانى خود مقام بزرگترين مصلح عصر خويش را دارد ، و هميشه در جبههء مبارزه براى حق كه در هر دورى به طورى است انجام وظيفهء جهاد مقدسى را به عهده دارد و در روش مقدس خود بينا است ، و بر حسب مصلحت انديشى موقعى مىرسد كه داوطلب فداكارى و جانبازى در راه حق مىشود و خود را تسليم پروردگار مىنمايد ، اين عمل از بزرگترين مقامات شهامت و مردانگى و درك سعادت است ، و به هيچ وجه با القاء در تهلكه و اعانت بر نفس مناسبتى ندارد ، بلكه درست در نقطهء مقابل آن قرار دارد و در صورتى كه امام مىداند در اين موقع و در اين قدمى كه بر مىدارد وظيفهء جانبازى خود را كه وقت آن رسيده است انجام مىدهد ، اين خود دليل بر بزرگترين روح پاك و آماده براى فداكارى است نه اين كه مايهء خردهگيرى و انتقاد باشد .
اين همان معناى حقيقى ( موتوا قبل ان تموتوا ) است كه شخص راه حق را تشخيص دهد و دانسته و فهميده در اين راه جان بدهد ، و اين عنوانى كه مرحوم كلينى ( ره ) براى اين باب انتخاب كرده بسيار بليغ و شيوا و قابل تحسين است كه مىگويد :
امام مىداند چه وقت جان مىدهد و مرگش هم به اختيار او است ، يعنى خودش با رضا و رغبت گام در آستان مرگ سعادتمندى مىگذارد و وظيفهء مقدس جانبازى و فداكارى را با كمال مردانگى انجام مىدهد .
عجب در اين است كه اساتيد فن از اين حقيقت روشن چشم پوشيده و در جواب اين اعتراضات عوامانه كه : چرا على ( ع ) دانسته و فهميده خود را تسليم ضربت ابن ملجم كرده ، يا امام حسين ( ع ) به كربلا رفته و . . . گيج
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 791
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٧٩١