اختيار تعبير نشده و مفهوم اختيار هم كاملا روشن نيست ، صاحب كافى از مذهب حق به همان مذهب ( امر بين الامرين ) تعبير كرده و از نص روايات پيروى نموده است .
جبر و اضطرار ، تفويض مطلق كار ، قضاء و قدر ، مقام متوسط - در اين حديث مورد بحث شده است ، بعد از فهم اين امور مىتوان به استدلال حديث توجه كرد و براى توجه خاطر مثلى مىآوريم :
بهتر است براى توضيح مطلب به همراه من به يك كارگاه بيائيد كه ماشينهاى مختلف دارد ، از همه دسترستر يك مطبعه است ، ماشين چاپ خودكار در اينجا موجود است و ماشين چاپ دستى هم هست كه ابزار آن بىحركت است و بايد به دست يك كارگر بچرخد .
ما اگر اراده و قدرت انسان را هم جزء او به شمار آوريم و او را از نظر جبرى يك ماشين دستى براى خدا محسوب داريم و از نظر تفويضى يك ماشين خودكار را كه خدا او را ساخته و براى عمل به خود واگذارده دور از حقيقت نگفتهايم ، در اين صورت وجود انسان مكلف به نظر جبرى يك ماشين دستى است براى خداوند كه به قدرت خود آن را به كار مىاندازد و اعمال گوناگون از آن بيرون مىدهد .
و به نظر تفويضى ماشين خودكارى است كه پس از آن كه خدا آن را آفريده ، بدون تأثير جديدى از طرف خدا خود به خود كارهاى گوناگون توليد مىكند ، در اينجا از نظر به ماشين ما نمونهاى نداريم كه موضوع امر بين الامرين را با آن مجسم كنيم . من آدم الكتريكى را كه مىگويند اختراع شده است نديدم كه بتوانم تشخيص بدهم غير از يك ماشين خودكار است و به عنوان نمونه سوم معرفى كنم و به جاى ماشين ما يك كارگر خود مختار را نمونهء سوم قرار مىدهيم .
يك كارگر لخت كه از خود هيچ ابزار و وسيلهاى ندارد و همهء ابزار
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 639
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٦٣٩