و او را به همان صورت لخت از همه چيز حتى وجود او بررسى كنيم تا بفهميم در كجا به ماده ( 5 ) قراردادى ( آزادى در عمل ) مىرسيم و آيا اين ماده نسبت به بنده در كارگاه بزرگ خدا واقعيت دارد يا نه ؟
براى رسيدن به اين مقصود ، ما شروع به پياده كردن تمام ارتباطات اين كارگر مىكنيم ، با اشاره به آنچه از طرف صاحب كار ( خدا ) در دسترس او قرار دارد :
1 - محيط كارخانه از نهايت فضاى مربوط به او تا پهناور زمين از صحرا و دريا و . . و . .
2 - برجهاى استخبار و ارتباط با اين محيط وسيع كه در وجود او تعبيه شده است : حواس خمس ظاهرهء ديدن ، شنيدن ، بوئيدن ، چشيدن ، بسيدن .
3 - جهاز تنفس تا عمق ريه .
4 - جهاز جريان خون از حوضچهء قلب تا بن بست رگهاى درشت و ريزى كه وجود دارند .
5 - جهاز گوارش : از سر تا پاى بدن .
6 - جهاز توليد مواد عناصر : كارخانجات كبد ، از قندسازى ، آهن سازى ، و . . و . .
7 - جهاز اعصاب : مركز تأثرات احساسى از مغز سر تا بن بست پوست تن .
اينها قسمتهاى مرئى و ديدنى وجود اين كارگر است كه از طرف صاحب كار يك جا در دسترس او قرار گرفته و زير نظر مستقيم صاحب كار محافظت و نگهبانى مىشود ، وسائل نامرئى و مرد مرموز ديگرى هم در دسترس او هست كه :
8 - قوهء دريافت و محفظهء خبرهاى وارده به توسط حواس ظاهره نامبرده يعنى دستگاه حس مشترك و حافظه .
9 - دستگاه تركيب و اختلاط و دسته بندى اخبار وارده : قوهء خيال .
10 - دستگاه نمونهگيرى و كاريكاتور : قوهء واهمه .
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 642
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٦٤٢