تأملى كنند و به اين نكته متوجه شوند كه اين قلندر پر گو تا چه حد از منطق علم و بررسى حقائق بر كنار است و در زمينهء طرح دقيقترين مسائل علمى مذهبى كه سر و كار با دقتهاى علمى فراوان دارد مانند يك مشت بذلهگو سر سفرهء غذا به تعارف و من بميرم و تو بميرى برگزار مىكند و در حقيقت همين را مىگويد كه بابا اصل ديدار يار است ، چه كار دارى كه مىشود يا نمى شود ، آن وقت ديده را مىبندد و مىگويد : اصل اين است كه جائز است و دليل هم طبق اين اصل داريم و ظواهر حجت است ، اين ماهيت بحث و تحقيق آقاى غزالى است در اين مسألهء بغرنج علمى .
قاطعترين حل اين مسأله از نظر بيانات شرع و دلالات قرآن همين حديث مصاحبهء أبو قره است با امام هشتم كه شرح آن گذشت و از نظر منطق عقلى بر اساس بررسى شرائط امكان رؤيت به چشم است كه در شش ماده ذكر شد و با توجه به اين شرائط و تأمل در آنچه از واقع وجود واجب الوجود و خداوند جهان روشن است ، امتناع تعلق رؤيت به ذات الهى است و به علاوه از آن در ضمن اخبار اين باب منطقهاى عقلى ديگر هم وجود دارد كه بيان مىشود :
اكنون ما در شرح هر كدام از احاديث آينده اشاره مىكنيم كه نظر به عدم تحقق كدام يك از شرائط امكان رؤيت دارد و آن را نسبت به ذات حق منتفى مىشمارد و حتى در آخرت هم امتناع رؤيت نسبت به خداوند با ديدهء سر را به قوت خود باقى مىداند ، البته در هر خبرى موضوع از نظر يكى از اين شرائط بررسى شده و به حساب اينكه آن شرط مخصوص در نظر سائل بوده و يا آنكه امام بررسى شرط مخصوصى را به فهم او نزديكتر مىدانسته آن را مورد بحث قرار داده است . در اين خبر اشكالاتى وجود دارد :
1 - حكم به ضديت معرفت اكتسابى و معرفت ضرورى از رؤيت .
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — صفحة 572
مساهمون: الشيخ الكليني
ص٥٧٢