ترجمه :
( پاسخ شيخ از اخبار دالّه بر وجوب احتياط )
1 - برخى از اين اخبار اختصاص به موردى دارد كه ارتكاب شبهه ، وارد شدن در هلاكت به حساب مىآيد و تحقّق نمىيابد آن ( كون المضىّ فى الشبهة اقتحاما ) مگر با معذور نبودن فاعل ( در ارتكابش ) .
زيرا بر ازالهء شبهه به واسطه رجوع به امام عليه السّلام و يا به يكى از طرق منصوب از جانب ايشان ، قادر است چنانچه ظاهر مقبوله و موثقه حمزة ابن طيّار و روايت جابر و روايت مسمعى چنين است .
2 - و برخى از اين اخبار در مقام نهى از ارتكاب شبهه وارد شده و اعتماد در امور عمليّه را بر استنباطات ظنيّه عمليّه ، تخطئه كردهاند و يا به خاطر اينكه مسئله از اعتقاديات بوده مثل مسائل مربوط به صفات حق تعالى و رسول گراميش صلى اللّه عليه و آله و ائمهء اطهار عليهم السّلام ، ناگزير از عمل به ظنّ ، نهى نمودهاند . چنانچه از فرمودهء امام عليه السّلام در روايت زراره اينگونه برمىآيد .
در روايت مذكور آمده است كه : اگر بندگان در هنگام جهل و ناآگاهى توقّف مىنمودند و انكار نمىكردند كافر نمىشدند و توقّف در اين موارد واجب است .
3 - و برخى از اين اخبار ، ظاهر در استحباب توقّفاند ، مانند اين كلام امام عليه السّلام باورعترين مردم كسى است كه در ( هنگام برخورد ) با شبهه توقّف كند و مثل اين فرموده امام على عليه السّلام كه :
كسى كه مشتبه را ترك نمايد در ترك محرّمات و امور بيّن و آشكار كوشاتر است و معاصى قرقگاههاى خداى تعالى است ، لذا كسى كه در اطراف آنها گردش نمايد ورودش در آن نزديك به وقوع است .
و در روايت نعمان ابن بشير آمده كه گفت : از رسول خدا صلى اللّه عليه و آله شنيدم كه فرمود : براى هر سلطانى قرق گاهى است و قرقگاه حقتعالى حلال و حرام و مشتبهات ميان اين دو است . اگر چوپانى به طرف قرقگاه رفته و گوسفندانش را در آن اطراف بچراند ، بيم آن است كه گوسفندانش به آن داخل شوند .
پس مشتبهات را واگذار و در اطراف آن نگرد و نيز فرمودهء امام عليه السّلام است كه : كسى كه از شبهات اجتناب كند ، پس دينش را از معرض آلودگى تبرئه نموده و آن را از اين وادى دور ساخته است .