هنگامى كه دو حديث متعارض از تمام جهات ترجيح مساوى بودند ، شما حقّ نداريد از پيش خود بگوييد كه اين حديث حق و آن يكى باطل است ، بلكه بر شما واجب است كه قضاوت را به تأخير بيندازيد تا به محضر امام رسيده و از حضرت حقّ و باطل مسئله را جويا شويد .
سپس حضرت حكم به وجوب تأخير را معلّل ساختهاند به اينكه : فانّ الوقوف عند الشّبهات خير من الاقتحام فى الهلكات .
( * ) چه تفاوتى در صحيحهء ابن درّاج با مقبوله وجود دارد ؟
بعد از بيان همان كبراى كلّى در مقبوله كه عبارت بود از : ( الوقوف عند الشبهة خير من الاقتحام فى الهلكات ) ، جملهاى را افزودهاند كه عبارتست از :
( على كلّ حق حقيقة و على كلّ صواب نورا ) كه ( مراد از حقيقت و نور همان قرآن است كه فرقان حقّ و باطل است ) .
و پس از آن مىفرمايند :
« هرآنچه موافق كتاب است بدان اخذ كنيد و هرآنچه مخالف است آن را طرح نماييد » .
( * ) به جز فرازى كه افزوده شده چه تفاوتى بين دو حديث وجود دارد ؟
1 - در حديث مقبوله : عبارت ( الوقوف عند الشبهة ) ، علت الواجب بود و به حكم قانون سنخيت ميان علّت و معلول ، علّة الواجب واجبة .
2 - در حديث ابن درّاج عبارت ( الوقوف عند الشبهة ) ، مقدمة الواجب است و مقدّمة الواجب عقلا واجبة .
( * ) محتواى روايت آن سه راوى چيست ؟
در اين روايت آمده است كه الوقوف عند الشبهة خير من الاقتحام فى الهلكة سپس مىفرمايد : حديثى را كه از طرق غير معتبر به شما رسيده و سندش مخدوش است نقل نكردنش به ثوابتر است از نقل و نشر روايات فراوان اگرچه معتبرند .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 228
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٢٨