و مانند آن در اخبار شبهه اين فرمودهء امام عليه السّلام است كه در وصيّت به فرزندشان مىفرمايند : امسك عن طريق . . . . الخ
يعنى از طريقى كه در آن از ضلالت و گمراهى ترسناكى خوددارى كن ، چرا كه كفّ نفس و توقّف در وقت خوف از ضلالت و گمراهى و ارتكاب اهوال و ورود به و حشتها و ترسها بهتر است .
و از جمله : روايت موثّقهء حمرة بن طيّار است كه برخى از خطبههاى حضرت امام باقر عليه السّلام را بر امام صادق عليه السّلام عرضه داشت تا رسيد به موضعى از آن ، كه حضرت به او فرمودند : بس كن و ساكت شو ، سپس فرمودند : در آنچه به شما نازل شده از احكامى كه نمىدانيد حقّ نداريد مگر توقّف در آن و تفحّص كردن و ردّ به ائمهء هدى عليهم السّلام تا ايشان شما را بر مقصود حمل نموده و از شما عمى و جهل را بر طرف كرده و حقّ را به شما معرفى فرمايند .
خداى متعال مىفرمايد : از اهل ذكر سؤال كنيد ، اگر نمىدانيد .
و از جمله روايت جميل از امام صادق عليه السّلام از آباء گرامىشان است كه مىفرمايند : پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله فرمودند : امور سهتاست :
1 - امرى كه رشد و هدايت در آن آشكار است پس آن را متابعت نما .
2 - امرى كه ضلالت و گمراهى در آن معلوم و مشخّص است پس از آن دورى كن .
3 - امرى كه در آن اختلاف و اشتباه است ، آن را به خداوند عزّ و جلّ ردّ نما و از جمله :
روايت جابر از امام باقر عليه السّلام است كه در سفارشى به اصحابشان چنين فرمودهاند :
حقّ خداوند بر بندگان اين است كه آنچه مىدانند بگويند و در آنچه جاهلاند توقف نمايند و نيز فرمودهء حضرتش عليه السّلام است در روايت مسمعى راجع به اختلاف دو حديث وارد شده كه :
مادامىكه از اين وجوه ( وجوه مرجحات ) در هيچيك از دو خبر پيدا نكرديد پس علم آن را به ما واگذار كرده كه ما به آن از شما اولىتر هستيم و هرگز به آراء و افكار خودتان به آنها فتوى ندهيد ، بر شماست توقّف و تفحّص و كفّ نفس در حالى كه به جستجو و بحث پرداخته تا علم برايتان از ناحيه ما بدست آيد .
و غير اين روايات از احاديث و اخبارى كه ظاهر آنها دلالت بر وجوب توقّف دارد .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 231
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٣١