« إذا اشتبه الأمر عليكم فقفوا عنده و ردّوه إلينا حتّى نشرح لكم من ذلك ما شرح اللّه و لنا « 1 » .
و منها : رواية زرارة عن أبى جعفر عليه السّلام : « حقّ اللّه على العباد أن يقولوا ما يعلمون و يقفوا عند ما لا يعلمون » « 2 » .
و قوله عليه السّلام فى رواية المسمعىّ الواردة فى اختلاف الحديثين : « و ما لم تجدوا فى شىء من هذه الوجوه فردوا إلينا علمه فنحن أولى بذلك ، و لا تقولوا فيه بآرائكم .
و عليكم الكفّ و التثبّت و الوقوف ، و أنتم طالبون باحثون حتّى يأتيكم البيان من عندنا » « 3 » إلى غير ذلك ممّا ظاهره وجوب التوقف « 4 » .
ترجمه : و روايت ابى شيبه از يكى از صادقين عليهما السّلام .
و نيز موثّقه سعد بن زياد از امام جعفر ( صادق ) ، از پدر گراميش ، از آباء گراميش ، از حضرت نبوى صلى اللّه عليه و آله است كه فرمودند :
اقدام بر نكاح مشتبه نكنيد و هنگام ( برخورد با ) شبهه ، توقف كنيد تا جايى كه فرمودند : توقف در برخورد با شبهات بهتر است از افتادن در هلاكت و توهّم ظهور اين خبر مستفيض در استحباب به ملاحظهء اينكه افتادن در هلاكت و ( داخل شدن در شبهه ) ، خيرى درش نيست مدفوع ( و غير قابل قبول ) است .
در صورتى كه جعل آن ( فراز ، فان الوقوف عنه . . . ) به عنوان علّت ( براى ) وجوب ارجاء در مقبوله و به ( منظور ) تمهيد براى وجوب طرح حديث مخالف كتاب در صحيحهء ( ابن درّاج ) ، خود قرينه است بر مطلوب ( يعنى وجوب توقّف ) .
پس : سوق اين ( حديث ) ، به منزلهء قول قائل است كه مىگويد : اترك الاكل . . . الخ يعنى يك روز خوردن را ترك كنم بهتر است از اينكه براى يك سال از آن محروم شوم و مثل اين فرمودهء امام عليه السّلام است كه در مقام وجوب صبر ، تا يقين به وقت حاصل شود ، فرمودهاند : ( لانّ اصلى . . . الخ ) ، يعنى اگر نماز را بعد از دخول وقت بخوانم بهتر از اين است كه آن را قبل از فرا رسيدنش به جاى آورم . و مثل اين كلام حضرتش عليه السّلام است در مقام تقيّه فرمودهاند : لان افطر . . . يعنى اگر يك روز از ماه مبارك رمضان را افطار كنم و پس از آن قضايش را بجاى آورم نزد من محبوبتر است از اينكه گردنم زده شود .
هامش
( 1 ) - الوسائل : ج 18 ص 123 ب 12 من أبواب صفات القاضى ح 43 .
( 2 ) - الكافى ، ج 1 ، ص 43 .
( 3 ) - الكافى ، ج 2 ص 388 .
( 4 ) - مثل ما فى الوسائل ، ج 18 ص 125 .