( * ) دومين معناى شيخ از حديث مورد بحث چگونه معنايى است ؟
بدين نحو است كه :
1 - شىء را خصوص مشتبه الحكم معنا كنيم و نه كلّى .
2 - در ضمير ( فيه ) و ( منه ) قائل به استخدام شده و آن را به كلّى و نوع مشتبه الحكم ارجاع داد در نتيجه : معناى حديث اين مىشود كه :
هر امر جزئى خارجى ( مثل : گوشتى كه از بازار خريدارى شده ) ، كه در نوع كلّى آن ( مطلق گوشت گوسفند ) ، دو قسم وجود دارد يكى حلال ( مذكّى ) و ديگرى حرام ( ميته ) ، آن جزئى مشتبه بر شما حلال است تا زمانى كه قسم حرام از آن كلّى را بشناسى و از آن پرهيز كنى ، پس اين گوشت خارجى ( خريدارى شده ) حلال است .
( * ) ويژگى اين معنا چيست ؟
اين است كه :
1 - طبق اين معنا دو استخدام در حديث به كار رفته ، هم در ضمير ( منه ) و هم در ( فيه ) كه هر دو استعمال خلاف اصل است .
2 - حديث مزبور مخصوص شبهات موضوعيّه است چونكه در رابطه با موضوعات است كه مشتبه و جزئىاند و كلّى آن نيز بر دو قسم است و حال آنكه در احكام چنين نيست .
در نتيجه : اين حديث مربوط به شبهات موضوعيّه است و به درد شبهات حكميّه نمىخورد .
( * ) مراد از عبارت ( ثم الظاهر انّ ذكر هذا القيد مع تمام الكلام بدونه . . . الخ ) چيست ؟
1 - راجع به قيد ( فيه حلال و حرام ) در حديث شريف است ؛ چون معناى كلام بدون اين قيد نيز تمام است و اين قيد ، قيد زائدى است .
( * ) چه گواهى بر مدّعاى فوق دارند ؟
روايات ديگرى كه وارد شده و بدون اين قيد تمام هستند از جمله كل شىء لك حلال حتى تعرف انّه حرام .
( * ) پس جهت آوردن اين قيد توسط امام با تماميّت معنا چيست ؟
1 - احتراز از :
- اعيان و افعالى كه قابل اتصاف به حليّت و حرمت نيستند .
- افعالى كه معلوم الحليّه و الحرمة هستند .
2 - بيان منشأ شبهه براى مكلّف .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 160
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٦٠