تخطي إلى المحتوى الرئيسي

رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 144

مساهمون:

ص١٤٤
بوده معذور است فرمودند : بله پس از انقضاء عدّهء زن ، وى در عقد كردن او معذور است . ( * ) حاصل مطلب در ( و كذا مع الجهل باصل العدّة لوجوب الفحص . . . الخ ) چيست ؟ اشاره به اين نكته است كه : اگر مرد به اصل عدّه جاهل باشد يعنى : نداند كه زن پس از طلاق بايد سه طهر صبر كند و در اصطلاح عدّه نگه دارد ، و با چنين جهلى با زنى كه در حال عدّه است ازدواج نمايد ، جهلش جهل به حكم است و لذا بايد او را جاهل مقصر دانست ، چرا كه پىگيرى احكام بر هر جاهلى لازم است و از آن جهت كه اين شخص حكم را از امام عليه السّلام نپرسيده معاقب است . از طرف ديگر به مقتضاى اصل عدم التأثير ، عقدى كه واقع ساخته صحيح نبوده است و لازم است پس از انقضاء عدّه عقد را دوباره جارى نمايد . ( * ) چه مؤيدى بر مقصّر بودن و عصيان اين سائل در مورد اين روايت داريد ؟ اين مؤيد را كه نگه‌داشتن عدّه بر زن معتدّه و عدم جواز عقدش در آن ايام از احكام رائج ميان مسلمانان است و لذا جهل به اين حكم خود كاشف بارزى بر تقصير سائل در پىگيرى و پرسش از آن است . ( * ) مراد از ( هذا ان كان ملتفتا شاكا و ان كان عاقلا . . . الخ ) چيست ؟ اين است كه : اين شقوقى كه در رابطه با حديث مزبور تقرير شد و احكامى كه ذكر گرديد بنابراين فرض بود كه سائل نسبت به اين احكام جاهل و يا شاك بوده باشد ، ولى درعين‌حال به جهل خود نيز التفات و توجّه داشته باشد . بنابراين اگر وى را غافل و يا معتقد به جواز عقد در حال عدّه بدانيم ، از بحث برائت خارج است چرا كه چنين كسى قادر بر احتياط نمىباشد . چه اينكه اخبارى نيز احتياط را بر او لازم نمىدانند . پس : مجتهدين در اثبات برائت نمىتوانند به اين حديث استدلال نمايند . ( * ) حاصل مطلب و غرض از ( و عليه يحمل تعليل معذورية الجاهل بالتحريم بقوله عليه السّلام لانه و لا يقدر . . . . الخ ) چيست ؟ اين است كه مىتوان عبارت ( الجهالة بان اللّه حرّم عليه ذلك ) را در حديث ، حمل بر غافل نمود . ( * ) گواه و مؤيد اين حمل چيست ؟ تعليلى است كه امام عليه السّلام بعد از همين عبارت آورده و فرموده است كه : لانّه لا يقدر معها على الاحتياط . مفهومش اين است كه در صورت عدم غفلت قادر بر احتياط است . ( * ) آيا اين عدم قدرت بر احتياط اطلاق دارد ؟ با توجه به اينكه سائل در مورد روايت دو جهل داشته ، خير . 1 - يكى جهل به حكم يعنى : جهل به حرمت ازدواجش با آن زن در حالت عدّه است كه نمىتوان آن را حمل بر غفلت نمود .