بيان : يعنى نيمى از زندگى خوش است ، زيرا خوشى زندگى يا بمال و جاه بسيار و حصول اسباب غلبه بر بدخواهان يا بنرمش و مدارا در زندگى و معاشرت با آنان و اين بهتر است ، و چون آن را بسنجى بدانى كه فراگير همه امور است حتى زندگى در درون خانه و با اهل خانه زيرا رضامندى آنها يا به صرف مال فراوانست و يا نرمش و سازش با آنان در همه حال و بهر كدام از اين دو رضا دهند و غالبا بدومى راضىترند .
31 - كافى : بسندش تا رسول خدا ( ص ) كه خدا دوست دارد رفق و نرمش را و بدان كمك كند چون سوار پاكش لاغر شديد آن را بتوانش واداريد ، اگر در زمين قحط باشيد با آن خود را نجات دهيد و اگر در زمين پر گياه در هر منزلى او را واداريد .
بيان ، و بدان كمك كند يعنى اسباب رفق را فراهم سازد يا بواسطه آن بامور ديگر كمك دهد چنانچه گذشت و نمونهاى آورده كه نرمش با جانوران هم خوب است ( و بعد از تفسير لفظ عجف گويد ) :
آنها را در جاى خود واداريد دو توجيه دارد يكم اينكه مقصود جا دادن معنوى باشد يعنى مقام معنوى آنها را مراعات كنيد ، و مقصود از تعبير دومى منزل جسمانى باشد و دوم اينكه تعبير يكم مجمل باشد و دومى تفسير آن باشد و از قول مصباح گويد جدب بىبارانى و خشكى زمين است ( سپس تفصيلى در معنى جدب و ديگر الفاظ حديث از قول جوهرى آورده كه ترجمه آنها سود عمومى ندارد ) تا گويد : مقصود از جاى شايسته اينست كه آب و گياه داشته باشد يا اينكه چون لاغر است دو منزل يكى طى راه نكند .
32 - كافى : بسندش تا رسول خدا ( ص ) فرمود : اگر رفق مجسم شود زيباترين آفريده خدا عز و جل باشد .
33 - كافى : بسندش تا يكى از دو امام ( ع ) ( نزديك بمضمون حديث شماره 32 ) .
و در بيان گويد : بهتر اينست كه مقصود بيرون كشيدن كينه دلها و ضديت آنها با هم باشد تا اشاره باشد بقول خداى تعالى در سوره الانفال ( آيه 63 ) و اگر صرف ميكردى هر چه در زمين است همه را الفت ندادى دلهاى آنها را با هم ولى خدا آنها را الفت داد .
و اينكه فرموده حكمى را نسخ نكند تا بر مكلف گران نيايد " بقولى بيان علت حكم بناسخ است با اينكه منسوخ درست است و گران آمدن براى اينست كه تكرار يك امر بر مكلف گرانست و نشاط او در امر تازه است ( و در مثل گويند آدمى تازه پسند است مترجم ) يا بيان اينست كه امر بناسخ و منسوخ هر دو را متوجه مكلف نكند با اينكه هر دو با هم مصلحت دارند چون نرمش خواهان نسخ است تا حق بر او گران نيايد .
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 44
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٤٤