بازماندگان خود كه ناتوان باشند كه با آنها رفتار شود ، از قول ابن عباس ، و بدين معنى است روايت امام هفتم ( ع ) كه فرمود : خدا در مال يتيم به دو عقوبت تهديد كرده يكى در دنيا كه فرموده بايد بترسند كسانى كه - تا آخر آيه - يعنى بترسد كه با نژادش چنان شود كه با آن يتيمان كرده .
گويم : دفع توهم ظلم در اين مورد باينست كه مىشود عقوبت غير ظالم لطف به ديگران باشد با عوض دادن چند برابر به او كه چون بيند بدان شاد شود مانند درد درمان در كودكان و مىشود روش خدا باشد كه هر كه به كسى ستم كند يا مال يتيم را بخورد فرزندش را به آن گرفتار كند تا عبرت باشد براى هر كه آن را بيند يا از راستگوئى شنود و از ستم بر يتيم و ديگران خود را باز دارد و خدا بدان فرزندان چند برابر آنچه بدانها رسيده يا مالى كه از آنها رفته در آخرت عوض دهد بلكه مىشود براى خودشان هم عبرت باشد و سبب خوب شدن و خودداريشان از گناهها گردد زيرا ما ميدانيم اگر زاده ظالمان در نعمت پدران بمانند سركش و تجاوزكار و هلاك شوند بمانند پدرانشان پس صلاح خودشانهم در همين است ، و در اينجا ظلم به كسى نشود ، در بارهاش پيش از اين سخنى از ما گذشته .
56 - كافى : بسندش تا امام باقر ( ع ) كه فرمود : خدا انتقام نگيرد از ظالم جز به ظالم و اينست تفسير قول خدا عز و جل و چنين بگماريم ظالمان را به يكديگر " .
بيان : و چنين بگماريم " پيش از آن فرمايد ( 128 - الانعام ) و روزى كه محشور كند همه را اى گروه جن البته كه بر بدست آورديد از آدميان ، و دوستان آدمى آنها گويند پروردگارا از هم بهره برديم و باجل مقرر رسيديم گويد دوزخ جايگاه شما است جاويد باشيد در آن جز آنچه خدا خواهد راستى پروردگارت حكيم و پرداناست 129 و چنين گمارديم ستمكاران را بهم " .
طبرسى ره گفته : يعنى چنانى كه آنها را وانهاديم براى هم كه آزمون شوند سزاى بر كارهاشان درست آيد گمارديم ستمكاران را بهم كه كار هم را سرپرستى كنند براى استحقاق كيفر .
و بقولى يعنى چنانچه گمارديم ظالمين جن و انس بهم در قيامت و از آنها بيزارى كرديم همچنين بگماريم ظالمان را به يكديگر در روز قيامت ، و پيروان را به رهبران و اين هم و به پيروان بگوئيم برهبران خود بگوئيد تا شما را از عذاب نجات دهند ، از قول جبائى و ديگرى گفته : چون خدا ستيزه ميان جن و انس را در آخرت حكايت كرد فرمود : همچنين آنان را در دوزخ گرد كرديم و سرپرست هم كرديم و اين عمل سزاى كردار آنها است ، و ابن
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 204
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٠٤