عباس گفته : چون خدا از مردمى خشنود باشد خوبهاى آنها را سرپرستشان كند و چون خشمگين باشد بمردمى بدهاشان را سرپرستشان كند بسزاى كردارشان كه گناه است و كردار زشت و اينست معنى قول خدا ( 11 - الرعد ) راستش خدا دگرگون نكند هر چه را مردمى دارند تا دگرگون كنند آنچه را در خود دارند و بدان ماند آنچه كلبى از مالك بن دينار آورده كه در يك كتاب حكمتى خواندم كه خداى تعالى ميفرمايد : راستى منم خدا شاه شاهان دارنده دل شاهان هر كه فرمانم برد دلش را بر آنها مهربان كنم و هر كه نافرمانم شود آن را بدانها نقمت سازم خود را ببدگوئى شاهان اندرز نكنيد ولى بدرگاه خدا توبه كنيد تا آن را بشما مهربان سازم .
و بقولى : معنى "
نولى بعضهم بعضا
" اينست كه آنها را بهم وانهيم و آنچه گزينند ياريشان نكنيم و بقولى معناش اينست كه آنها را در دوزخ بدنبال هم كشانيم .
من گويم : آنچه آن حضرت فرموده با كلام ابن عباس و كلبى موافقتر و مطابق ظاهر آيه است .
57 - كافى : بسندش تا ابى بصير كه دو مرد آمدند نزد امام ششم در باره مدارا و معامله ميان خود و چون گفته هر دو را شنيد فرمود : كسى به خوبى پيروز نشده از آنكه به مظلومى پيروز شود چون كه مظلوم از دين ظالم بيشتر بگيرد از آنچه ظالم از مال مظلوم ميبرد .
سپس فرمود : هر كه با مردم بد كند بدى كه به او شو منكر نشود آگاه كه آدميزاده همان درود كه بكارد ، كسى از تلخ شيرين ندرود و نه از شيرين تلخ و هر دو مرد پيش از آنكه برخيزند با هم سازش كردند .
بيان : مدارا كشمكش است بقول قاموس - تا گويد : كسى به خوبى پيروز نشده " به نظر چند وجه دارد : ( ) 1 - كسى بخيرى پيروز نشده كه از پيروزى بمظلومى بهتر باشد كه پيروزى به ثواب آخرتست .
( ) 2 - كسى بخير دست نيافته براى ستم به ديگرى .
( ) 3 - كسى پيروز نشده بخير كسى كه بستم پيروز نشده و اين سست است .
( ) 4 - كسى پيروز نشود بخير آنكه پيروز شده بستم - تا تائيد كند ( همان وجه يكم را كه در ترجمه آمده ) بروايت امير مؤمنان ( ع ) كه ( در شماره 49 ضمن روايت كنز گذشت ) . . .
58 - كافى : بسندى از شيخ نخع كه به امام پنجم ( ع ) گفتم : من از دوران حجاج تا
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 205
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٠٥